اگر پیش قسط مهریه پرداخت نشود

اگر پیش قسط مهریه پرداخت نشود، مرد با عواقب جدی حقوقی مثل حکم جلب، توقیف اموال، و حتی زندان روبرو می شود. خانم هم می تواند از طریق دادگاه پیگیر وصول پیش قسط و اقساط مهریه اش باشد. این وضعیت نیاز به آگاهی کامل از قوانین و مراحل قانونی دارد تا هم مرد بتواند حقوق خود را پیگیری کند و هم زن به حقش برسد.

داستان مهریه، همیشه یکی از بحث های مهم و گاهی هم پر چالش توی زندگی های مشترک ما ایرانی ها بوده. با این اوضاع اقتصادی و نوسانات سکه، موضوع پرداخت مهریه و به خصوص پیش قسط اون، حسابی داغ شده و کلی سوال تو ذهن زن و مرد ایجاد می کنه. خیلی ها فکر می کنن پیش قسط یه چیز جداست، در حالی که از نظر قانونی، قضیه یه مقدار فرق داره و پیچیده تر از اونیه که به نظر می رسه. توی این مقاله، می خوایم دور هم جمع شیم و خیلی خودمونی، تمام ابعاد این موضوع رو باز کنیم. از اینکه اصلا پیش قسط چی هست و چطور تعیین میشه تا اینکه اگه خدای نکرده پرداخت نشد، چه بلایی سر آدم میاد و چه کارهایی میشه کرد. هدفمون اینه که هم آقایون و هم خانوم ها، با خوندن این مطالب، حسابی آگاه بشن و بتونن بهترین تصمیم ها رو برای خودشون بگیرن.

پیش قسط مهریه: تعریف حقوقی و تفاوت آن با اصطلاح عرفی

برای اینکه بحث رو بهتر متوجه بشیم، اول باید ببینیم اصلا پیش قسط مهریه که این روزها خیلی سر زبون هاست، از نظر قانون چه معنایی داره و تو عرف چی ازش برداشت می کنن. این دو تا با هم یه فرقی دارن که دونستنش خیلی مهمه.

مهریه در قانون: عندالمطالبه و طلب حال بودن

قانون ما میگه مهریه به محض اینکه عقد ازدواج خونده شد، «عندالمطالبه» میشه. یعنی چی؟ یعنی زن هر وقت که اراده کنه، می تونه مهریه اش رو از شوهرش بخواد. فرقی هم نداره که الان زندگی مشترک دارن یا تو مراحل جدایی هستن. مهریه یه «دِین حال» محسوب میشه. یعنی چی؟ یعنی مثل یه بدهی نقدی می مونه که مرد باید همین الان پرداختش کنه. پس اگه قانون رو در نظر بگیریم، اصلا چیزی به اسم قسط بندی یا پیش پرداخت خودبه خودی وجود نداره و مرد باید کل مهریه رو یکجا پرداخت کنه.

چگونگی شکل گیری پیش قسط: اولین بخش از اقساط

حالا سوال پیش میاد پس این پیش قسط از کجا اومده؟ راستش رو بخواهید، پیش قسط به خودی خود تو قانون یه تعریف مشخص و جداگانه نداره. وقتی زن مهریه اش رو مطالبه می کنه و مرد هم می بینه که نمی تونه همه پول رو یکجا بده، میره دادگاه و «دادخواست اعسار» میده. اعسار یعنی اینکه مرد ثابت می کنه واقعا پول نداره که مهریه رو یکجا بده. دادگاه هم بعد از بررسی وضعیت مالی مرد، حکم به «تقسیط مهریه» میده. تو این تقسیط، معمولا یه مبلغی رو به عنوان قسط اول تعیین می کنه که باید زودتر پرداخت بشه و باقی مهریه هم به صورت قسط های ماهیانه یا مثلا سالیانه تقسیم میشه. به این قسط اوله، تو عرف میگیم «پیش قسط». یعنی پیش قسط مهریه، در واقع اولین بخش از همون قسط بندی ایه که دادگاه تعیین کرده، نه یه چیز جدا!

یه وقتایی هم هست که زن و مرد خودشون با هم به یه توافقی می رسن. مثلا تو دفترخونه یا حتی به صورت شفاهی با هم کنار میان که مهریه رو قسط بندی کنن و یه مبلغی رو هم همون اول کار پرداخت کنن. این هم یه جور دیگه از شکل گیری پیش قسطه که با توافق دو طرف انجام میشه. اما باز هم تاکید می کنم، مهم اینه که بدونیم این یه اصطلاح عرفیه و از نظر حقوقی، جزو همون اقساطی حساب میشه که یا دادگاه تعیین کرده یا زن و مرد با هم توافق کردن.

عواقب و مجازات های قانونی عدم پرداخت پیش قسط مهریه

خب، حالا که فهمیدیم پیش قسط چیه و چطور به وجود میاد، بریم سراغ بخش مهم و شاید کمی نگران کننده ماجرا: اگه این پیش قسط پرداخت نشه، چه عواقبی برای مرد داره؟ اینجا پای قانون وسط میاد و دیگه شوخی بردار نیست. بیایید ببینیم چه چیزهایی در انتظار مردیه که از پرداخت پیش قسط مهریه طفره میره.

حکم جلب و حبس: سایه قانون بالای سر

یکی از جدی ترین عواقب عدم پرداخت پیش قسط مهریه، صدور حکم جلب و حتی حبس برای مرد هست. اما این اتفاق چطور میفته؟

1. اول، وقتی دادگاه حکم تقسیط مهریه (شامل پیش قسط) رو صادر می کنه، این حکم باید به مرد ابلاغ بشه.
2. بعد از ابلاغ، مرد یه مهلت قانونی برای پرداخت داره (معمولا ۱۰ روز برای پیش قسط).
3. اگه مرد تو این مهلت، پیش قسط رو پرداخت نکنه و دلیل موجهی هم برای عدم پرداخت نداشته باشه، زن می تونه بره اجرای احکام دادگاه و درخواست حکم جلب بده.

حالا اینجا یه نکته خیلی مهم وجود داره که بهش میگن قانون ۱۱۰ سکه. این قانون میگه: «هرگاه مهریه در زمان وقوع عقد تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات ماده (۲) قانون اجرای محکومیت های مالی است. چنانچه مهریه بیشتر از این میزان باشد، در خصوص مازاد، فقط ملائت زوج ملاک پرداخت است.» این یعنی چی؟ یعنی اگه مهریه زن تا ۱۱۰ سکه باشه و مرد از پرداخت پیش قسط یا اقساط خودداری کنه، زن می تونه حکم جلب بگیره و مرد تا زمانی که مهریه رو پرداخت کنه یا اعسارش ثابت بشه، ممکنه به زندان بره. اما اگه مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه باشه، برای اون مقدار اضافی، دیگه مرد به خاطر عدم پرداخت به زندان نمیره، مگر اینکه زن بتونه تو دادگاه ثابت کنه که مرد توانایی مالی برای پرداخت مازاد بر ۱۱۰ سکه رو داره ولی عمدا پرداخت نمی کنه. پس تا ۱۱۰ سکه، خیلی محکم و قانونی، پای زندان و جلب وسط میاد.

توقیف اموال: دست قانون توی جیب بدهکار

علاوه بر حکم جلب، زن می تونه درخواست توقیف اموال مرد رو هم بده. این یعنی اگه مرد پیش قسط رو نده، زن می تونه با کمک دادگاه، هر مالی که از مرد سراغ داره رو توقیف کنه تا از طریق فروش اون مال، حقش رو بگیره. چه اموالی می تونن توقیف بشن؟

• حساب های بانکی (وجه نقد)
• حقوق و مزایا (اگه مرد کارمند باشه)
• املاک (خونه، زمین، مغازه)
• خودرو
• سهام شرکت ها یا بورس
• سهم الارث (اگه مرد ارثی داشته باشه)
• هر نوع مال منقول یا غیرمنقول دیگه ای که به اسم مرد باشه

برای توقیف اموال، زن باید لیست اموالی که از شوهرش سراغ داره رو به اجرای احکام دادگاه معرفی کنه. البته این فرآیند مراحل و ریزه کاری های خودش رو داره که بهتره حتما با یه وکیل مشورت بشه.

کسر از حقوق: چاره کار برای کارمندان

اگه مرد کارمند دولت یا بخش خصوصی باشه و درآمد ثابت داشته باشه، یه راهکار دیگه هم برای زن وجود داره: کسر از حقوق. یعنی دادگاه می تونه دستور بده که بخشی از حقوق مرد، ماهانه کسر بشه و به حساب زن واریز بشه تا پیش قسط و اقساط مهریه تسویه بشه. معمولا برای مهریه، یک چهارم حقوق و مزایای مرد کسر میشه. البته این درصد می تونه متفاوت باشه. مثلا اگه مرد زن و فرزند دیگه ای داشته باشه، یک چهارم و اگر زن و فرزند دیگه ای نداشته باشد، یک سوم حقوق کسر خواهد شد. این روش، یه راه مطمئن تر برای زوجه هست تا بتونه حداقل بخشی از مهریه اش رو دریافت کنه، چون حقوق مرد ثابت و مشخصه و از اون کسر میشه.

یادتون باشه که وقتی پای مهریه و قوانین حقوقی به میون میاد، ندانستن هیچ وقت دلیل موجهی برای فرار از مسئولیت نیست و ممکنه عواقب جبران ناپذیری داشته باشه. پس آگاهی از این قوانین، قبل از اینکه کار به جاهای باریک بکشه، واقعا نجات دهنده است.

اقدامات قانونی برای زوجه در صورت عدم پرداخت پیش قسط توسط زوج

حالا بیایید از دیدگاه خانم ها به قضیه نگاه کنیم. اگه خدای نکرده مردی پیش قسط مهریه رو پرداخت نکرد، زن باید چیکار کنه؟ چه مراحلی رو باید طی کنه تا به حقش برسه؟ جای نگرانی نیست، قانون برای این شرایط هم راهکارهایی گذاشته که در ادامه بهشون می پردازیم.

مراجعه به واحد اجرای احکام دادگاه خانواده

اولین و مهم ترین قدم برای زن، مراجعه به واحد اجرای احکام دادگاه خانواده است. همون دادگاهی که حکم تقسیط مهریه و تعیین پیش قسط رو صادر کرده. زن باید با مدارک شناسایی خودش و حکم دادگاه، به این واحد مراجعه کنه و بگه که مرد پیش قسط رو نداده.

ارائه درخواست صدور اجراییه و پیگیری ابلاغ آن

بعد از مراجعه به اجرای احکام، زن باید درخواست صدور «اجراییه» رو بده. اجراییه در واقع یه دستور رسمی از طرف دادگاهه که به مرد میگه باید بدهی مهریه رو پرداخت کنه. این اجراییه باید به مرد ابلاغ بشه. ابلاغ هم یعنی اینکه مطمئن بشن مرد از این حکم خبردار شده. تا وقتی ابلاغ نشه، خیلی از مراحل بعدی رو نمیشه انجام داد. پس پیگیری ابلاغ اجراییه، خیلی مهمه.

درخواست توقیف اموال (معرفی اموال احتمالی زوج)

اگه مرد بعد از ابلاغ اجراییه هم پیش قسط رو پرداخت نکرد، زن می تونه درخواست توقیف اموالش رو بده. اینجا خیلی مهمه که زن از اموال مرد خبر داشته باشه و بتونه به اجرای احکام معرفی شون کنه. مثلا اگه می دونه شوهرش ماشین یا خونه ای داره، یا حتی اگه شماره حساب بانکی اش رو داره، باید این اطلاعات رو به دادگاه بده. هرچی اطلاعات دقیق تر باشه، کار اجرای احکام برای توقیف اموال راحت تر میشه. حتی اگه مرد جایی کار می کنه، میشه حقوقش رو معرفی کرد تا از اونجا کسر بشه.

درخواست صدور حکم جلب در صورت عدم شناسایی مال یا عدم کفاف

حالا فرض کنید که زن هرچی گشته، مالی از مرد پیدا نکرده یا اون اموالی هم که پیدا شده، کفاف پیش قسط یا اقساط رو نمیده. تو این شرایط، زن می تونه درخواست «حکم جلب» مرد رو بده. این یعنی دادگاه دستور میده که مرد بازداشت بشه. هدف از جلب، فشار آوردن به مرد برای پرداخت بدهی اش یا اینکه بالاخره مجبور بشه اموالش رو معرفی کنه. البته همونطور که قبل تر گفتیم، این قضیه جلب، بیشتر برای مهریه های تا سقف ۱۱۰ سکه کاربرد داره و بعد از اون، اوضاع حقوقی یه مقدار فرق می کنه.

خلاصه که زن تنها نیست و قانون پشتشه. اما باید حوصله به خرج بده و مرحله به مرحله این کارهای قانونی رو پیگیری کنه. بهترین کار هم اینه که حتما با یه وکیل متخصص مشورت کنه تا مراحل رو درست و سریع پیش ببره.

مهلت پرداخت پیش قسط مهریه و نحوه اطلاع رسانی به زوج

یکی از سوالات پرتکرار اینه که آقا چقدر وقت دارم پیش قسط رو بدم؟ یا خانوم چقدر باید صبر کنم؟ این مهلت پرداخت، یه چیز ثابت نیست و تو شرایط مختلف، فرق می کنه. بیایید با هم ببینیم این مهلت ها چطوریه و چطور به مرد اطلاع داده میشه.

مهلت اولیه 10 روز پس از ابلاغ اجراییه (در صورت عدم اعسار)

خب، اگه مردی بعد از مطالبه مهریه، دادخواست اعسار نداده باشه و دادگاه هم حکمی برای تقسیط صادر نکرده باشه، بعد از اینکه زن مهریه اش رو به اجرا گذاشت و «اجراییه» صادر شد، مرد ۱۰ روز وقت داره تا مهریه رو پرداخت کنه. این ۱۰ روز یه مهلت قانونیه و اگه مرد تو این مدت پرداخت نکنه، زن می تونه برای توقیف اموال یا جلب اقدام کنه. البته این بیشتر برای زمانیه که مهریه عندالمطالبه باشه و مرد هم اعتراضی به توانایی پرداختش نداشته باشه.

مهلت تعیین شده توسط دادگاه در حکم تقسیط

حالا اگه مرد دادخواست اعسار داده باشه و دادگاه هم با توجه به وضعیت مالی اش، حکم به تقسیط مهریه (شامل پیش قسط) داده باشه، مهلت پرداخت پیش قسط رو خود دادگاه تو حکمش مشخص می کنه. این مهلت می تونه از چند روز تا چند هفته باشه و کاملا بستگی به نظر قاضی و شرایط پرونده داره. مثلا ممکنه بگه مرد باید ظرف یک ماه پیش قسط رو پرداخت کنه. یا حتی ممکنه زمان دقیق پرداخت رو هم مشخص کنه، مثل اولین روز ماه آینده.

اهمیت ابلاغ صحیح و قانونی به زوج

یه نکته طلایی اینجا وجود داره که خیلی مهمه: «ابلاغ صحیح و قانونی». یعنی چی؟ یعنی هر حکمی، چه اجراییه اولیه باشه و چه حکم تقسیط با تعیین پیش قسط، باید به صورت قانونی به اطلاع مرد برسه. این ابلاغ معمولا از طریق سامانه ثنا یا مامور ابلاغ دادگستری انجام میشه. تا وقتی که ابلاغ به درستی انجام نشه، عملا مرد از اون حکم بی خبره و نمی تونیم بگیم که از عمد پرداخت نکرده. پس اگه زن هستید و می خواید پیگیر مهریه بشید، حتما از ابلاغ درست و قانونی حکم مطمئن بشید. اگه هم مرد هستید، حواستون به ابلاغیه های دادگاه باشه و از طریق سامانه ثنا، مدام پرونده تون رو چک کنید که خدای نکرده غافلگیر نشید.

خلاصه اینکه مهلت پرداخت پیش قسط مهریه، یه عدد ثابت نیست و بستگی به شرایط پرونده داره. اما چیزی که هیچ وقت تغییر نمی کنه، اهمیت اطلاع رسانی قانونی و پیگیری دقیق مراحل از هر دو طرفه.

راه های قانونی برای زوج در صورت نداشتن پیش قسط مهریه یا ناتوانی در پرداخت

تا اینجا بیشتر از عواقب و اقدامات قانونی حرف زدیم، اما حالا بریم سراغ آقایونی که واقعا توانایی پرداخت پیش قسط مهریه رو ندارن یا شرایط مالیشون اجازه نمیده. آیا راهی هست که بتونن از این مخمصه نجات پیدا کنن؟ خوشبختانه بله! قانون برای این افراد هم راه حل هایی پیش بینی کرده که اگه درست و به موقع انجام بشه، میشه از مشکلات بزرگ تر جلوگیری کرد.

درخواست اعسار از پرداخت مهریه: وقتی جیب خالی است

مهمترین و رایج ترین راه برای مردانی که نمی توانند مهریه (و از جمله پیش قسط) را پرداخت کنند، ارائه «دادخواست اعسار از پرداخت مهریه» است. اعسار یعنی اثبات اینکه فرد واقعا توانایی مالی برای پرداخت بدهی اش را ندارد. مراحل و شرایطش چیه؟

1. ثبت دادخواست: مرد باید هرچه سریع تر بعد از مطالبه مهریه از سوی زن، دادخواست اعسار خودش رو تو دفاتر خدمات قضایی ثبت کنه.
2. مدارک لازم:
   • معرفی تمام اموال و دارایی ها، اعم از منقول و غیرمنقول، حساب های بانکی، حقوق و هر منبع درآمد دیگه. این لیست باید کامل و دقیق باشه.
   • معرفی دو نفر شاهد معتبر که از وضعیت مالی مرد اطلاع دارن و می تونن تو دادگاه شهادت بدن که مرد واقعا توانایی پرداخت مهریه رو نداره.
   • لیست تراکنش های بانکی برای نشون دادن وضعیت گردش مالی.
3. روند بررسی: دادگاه بعد از ثبت دادخواست اعسار، مدارک رو بررسی می کنه، شهود رو احضار می کنه و اگه لازم باشه، تحقیقات محلی هم انجام میده. اگه اعسار مرد تو دادگاه ثابت بشه، دادگاه حکم به تقسیط مهریه میده و پیش قسط و اقساط رو با توجه به وضعیت مالی مرد تعیین می کنه.

ثبت به موقع دادخواست اعسار خیلی مهمه. اگه مرد قبل از اینکه حکم جلب صادر بشه، اعسارش رو ثابت کنه، دیگه به زندان نمیره. حواستون باشه که اگه دادخواست اعسار رو به موقع ندید، ممکنه با حکم جلب و زندان روبرو بشید.

درخواست تعدیل پیش قسط یا اقساط مهریه: وقتی شرایط عوض می شود

فرض کنید دادگاه حکم تقسیط مهریه رو صادر کرده و مرد هم مدتیه داره اقساط رو پرداخت می کنه، اما یهو شرایطش عوض میشه. مثلا بیکار میشه، مریض میشه، یا قیمت سکه یهو سر به فلک می کشه و پرداخت اقساط براش سخت میشه. تو اینجور مواقع، مرد می تونه درخواست «تعدیل پیش قسط یا اقساط مهریه» رو بده. یعنی از دادگاه بخواد که مبلغ پیش قسط یا اقساط رو با توجه به شرایط جدیدش کم کنه. شرایط و مدارک لازم برای تعدیل چیه؟

1. تغییر شرایط مالی: باید ثابت کنید که وضعیت مالیتون نسبت به قبل (زمان صدور حکم تقسیط) تغییر کرده. مثلا فیش حقوقی جدید، گواهی بیکاری، مدارک بیماری و هزینه های درمان.
2. افزایش ناگهانی نرخ سکه: اگه مهریه سکه باشه و قیمت سکه به شدت افزایش پیدا کرده باشه، این خودش یه دلیل موجه برای درخواست تعدیله.
3. نقش قاضی: تو این مرحله هم قاضی وضعیت جدید رو بررسی می کنه و اگه دلایل مرد رو موجه بدونه، می تونه مبلغ پیش قسط یا اقساط رو تعدیل کنه.

یه نکته مهم: تعدیل به معنی حذف کامل پیش قسط نیست، بلکه به معنی کاهش مبلغ اون یا اقساطه. یعنی عملا امکان حذف کامل پیش قسط، تقریبا وجود نداره و فقط میشه با دلایل خیلی قوی و موجه، مبلغش رو تعدیل کرد.

توافق با زوجه: راهکار دوستانه

گاهی اوقات بهترین و کم هزینه ترین راه، توافق با زوجه است. اگه زن و مرد بتونن خارج از دادگاه با هم به توافق برسن، خیلی از دردسرها و هزینه های حقوقی از دوش هر دو طرف برداشته میشه. این توافق می تونه شامل موارد زیر باشه:

• تغییر مبلغ پیش قسط یا اقساط
• تمدید مهلت پرداخت
• حتی بخشش قسمتی از مهریه توسط زن

اگه به توافق رسیدید، حتما این توافق رو به صورت کتبی و رسمی (مثلا تو دفترخونه) ثبت کنید. یه توافق شفاهی ممکنه بعدا دردسر درست کنه و قابل استناد نباشه. پس اگه تونستید با همسر سابقتون به نتیجه برسید، حتما اون رو رسمی کنید تا هر دو طرف خیالتون راحت باشه.

به یاد داشته باشید که در همه این مراحل، مشورت با یک وکیل متخصص خانواده می تونه خیلی بهتون کمک کنه تا بهترین راه رو انتخاب کنید و با کمترین مشکل به نتیجه برسید.

بررسی وضعیت های شغلی مختلف در ارتباط با تقسیط و پیش قسط مهریه

نوع شغل و درآمد مرد، تاثیر خیلی زیادی روی تصمیم گیری دادگاه برای تعیین پیش قسط و اقساط مهریه داره. قاضی وقتی می خواد حکم تقسیط رو بده، همه جوانب رو می سنجه تا حکمی عادلانه صادر کنه. بیایید ببینیم وضعیت های شغلی مختلف چطور توی این قضیه تاثیر می ذارن.

تقسیط مهریه برای مرد بیکار: چالش ها و رویه قضایی

وقتی مردی واقعا بیکار باشه و هیچ درآمد ثابتی نداشته باشه، داستان یه مقدار پیچیده میشه. تو این شرایط، معمولا دادگاه با توجه به نداشتن درآمد ثابت، مبلغ پیش قسط رو خیلی کم یا حتی صفر در نظر می گیره و اقساط رو هم به حداقل می رسونه. اما این به معنی این نیست که مرد از پرداخت مهریه معاف میشه! بالاخره یه دینیه که باید پرداخت بشه. چالش اصلی اینجاست که منبعی برای کسر اقساط وجود نداره.

• اگه مردی بیکار باشه و مالی هم به اسمش نباشه، زن می تونه درخواست جلب بده و مرد به خاطر عدم پرداخت تا ۱۱۰ سکه مهریه، ممکنه به زندان بیفته.
• معمولا دادگاه از مرد بیکار میخواد که توانایی مالی اش رو برای کار پیدا کردن و کسب درآمد در آینده ثابت کنه یا حداقل حسن نیتش رو نشون بده.

در واقع، تقسیط مهریه برای مرد بیکار، اغلب به شکل تعلیقی درمیاد تا زمانی که مرد شغل پیدا کنه. اما تا زمانی که بیکاره، هر ماه دین مهریه به قوت خودش باقیه و اگه مالی پیدا بشه، زن می تونه اون رو توقیف کنه.

نحوه تقسیط مهریه برای کارگران: رسمی یا روزمزد؟

کارگران هم وضعیت های متفاوتی دارن که روی تقسیط مهریه تاثیر میذاره:

1. کارگران رسمی و بیمه شده: اگه مرد کارگر رسمی باشه و تحت پوشش بیمه و قانون کار باشه، کار دادگاه برای تقسیط راحت تره. چون درآمد ثابت داره، دادگاه می تونه مبلغ پیش قسط و اقساط رو تعیین کنه و دستور بده که این مبلغ مستقیم از حقوق مرد کسر بشه. این حالت تقریبا شبیه کارمندان دولته و زن می تونه راحت تر به حقش برسه.
2. کارگران روزمزد یا فصلی: این دسته از کارگران معمولا درآمد ثابتی ندارن و ممکنه تو بعضی از فصول بیکار بشن. تو این شرایط، تعیین مبلغ پیش قسط و اقساط برای دادگاه چالش برانگیزتره. قاضی باید با توجه به میانگین درآمد مرد تو ماه های گذشته و وضعیت فصلی شغلش، تصمیم بگیره. اینجا هم مثل مرد بیکار، اگه مالی از مرد پیدا نشه، زن ممکنه مجبور بشه برای جلب اقدام کنه. البته قاضی معمولا انعطاف بیشتری نشون میده تا مرد بتونه درآمدهای فصلی اش رو پرداخت کنه.

در هر دو حالت، ارائه مدارک دقیق درآمدی (مثلا فیش حقوقی یا لیست واریزی ها) برای کارگران خیلی مهمه.

نحوه تقسیط مهریه برای کارمندان دولت و بخش خصوصی: سهولت کسر از حقوق

برای کارمندان دولت و بخش خصوصی، اوضاع یه مقدار واضح تره. چون این افراد درآمد ثابت و مشخصی دارن و فیش حقوقی شون هم موجوده، دادگاه خیلی راحت تر می تونه مبلغ پیش قسط و اقساط رو تعیین کنه. بعد از صدور حکم تقسیط، دادگاه نامه ای به اداره یا شرکت محل کار مرد می فرسته و دستور میده که مبلغ اقساط ماهانه از حقوقش کسر و به حساب زن واریز بشه.

طبق ماده ۹۶ قانون اجرای احکام، میزان کسری از حقوق کارمندان به این شکله:

• اگه مرد زن و فرزند دیگری داشته باشه (بعد از طلاق)، یک چهارم (۲۵ درصد) از حقوق و مزایاش بابت مهریه همسر سابق کسر میشه.
• اگه مرد تنها زندگی کنه و فرزندان با او نباشن، یک سوم (۳۳.۳ درصد) از حقوقش برای تسویه اقساط مهریه کسر میشه.

این روش، هم برای زن آسون تره (چون نیاز به پیگیری هر ماهه نداره) و هم برای مرد مشخصه که چقدر باید پرداخت کنه. البته اگه در طول پرداخت اقساط، مرد مالی رو به دست بیاره، زن می تونه درخواست توقیف اون مال رو بده تا کل یا بخشی از مهریه اش رو یکجا دریافت کنه.

این جدول هم می تونه یه دید کلی بهتون بده که چطور وضعیت شغلی روی تقسیط مهریه تاثیر میذاره:

وضعیت شغلی زوج	نحوه تعیین پیش قسط	میزان کسر از حقوق (در صورت وجود)	عمده چالش
بیکار/بی درآمد	کمترین میزان یا صفر	ندارد	احتمال جلب و حبس، طولانی شدن فرآیند
کارگر روزمزد/فصلی	بر اساس میانگین درآمد فصلی	نامنظم یا وابسته به رضایت	نوسان درآمد، دشواری پیگیری
کارمند/کارگر رسمی	بر اساس درآمد ثابت و نظر قاضی	۱/۴ یا ۱/۳ حقوق و مزایا	ثابت بودن و سهولت پیگیری

عدم پرداخت پیش قسط مهریه در طلاق توافقی

طلاق توافقی، همونطور که از اسمش پیداست، طلاقیه که زن و مرد با هم به یه تفاهم کلی می رسن و برای جدا شدن، همه چیز رو بین خودشون حل و فصل می کنن. تو این نوع طلاق، معمولا مهریه هم مورد توافق قرار می گیره. اما گاهی پیش میاد که بعد از این توافق، مرد از پرداخت پیش قسط مهریه، که حالا بر اساس توافقشون قسط بندی شده، سر باز می زنه. تو این شرایط چی میشه؟

سناریوهای مختلف در طلاق توافقی

تو طلاق توافقی، معمولا چند تا سناریو برای مهریه پیش میاد:

1. پرداخت مهریه به صورت یکجا: مرد همون اول، کل مهریه رو پرداخت می کنه و طلاق انجام میشه.
2. بخشش مهریه: زن تمام یا قسمتی از مهریه اش رو می بخشه تا طلاق انجام بشه.
3. تقسیط مهریه با توافق: زن و مرد توافق می کنن که مهریه به صورت اقساط پرداخت بشه و معمولا یه مبلغی رو هم به عنوان پیش قسط توافق می کنن که تو همون مراحل اولیه طلاق پرداخت بشه.

حالا اگه تو سناریوی سوم باشیم، یعنی توافق شده که مهریه قسط بندی بشه و یه پیش قسط هم همون اول پرداخت بشه، اگه مرد به این تعهدش عمل نکنه، زن می تونه چه کاری انجام بده؟

پیامدهای عدم پرداخت پیش قسط توافق شده

وقتی تو طلاق توافقی، روی پرداخت پیش قسط مهریه توافق میشه و این توافق تو محضر یا حتی تو دادگاه ثبت میشه، از نظر قانونی لازم الاجراست. یعنی مثل یه حکم دادگاه می مونه. اگه مرد به تعهد خودش عمل نکنه و پیش قسط رو نپردازه، زن می تونه عین همون مراحلی رو طی کنه که برای مهریه عادی گفتیم:

• مراجعه به واحد اجرای احکام دادگاه خانواده.
• درخواست صدور اجراییه برای پیش قسط توافق شده.
• اگه باز هم پرداخت نشد، درخواست توقیف اموال مرد رو بده.
• و در نهایت، اگه مالی پیدا نشد یا کافی نبود، درخواست حکم جلب مرد رو بکنه (با رعایت همون قانون ۱۱۰ سکه).

یعنی حتی تو طلاق توافقی هم، وقتی پای تعهدات مالی مثل مهریه و پیش قسطش میاد وسط، دیگه تعارف نداریم و قانون با جدیت با موضوع برخورد می کنه. پس اگه تو طلاق توافقی هستید، حواستون باشه که به تعهدات مالی که قبول می کنید، پایبند باشید تا بعدا دچار مشکل نشید. ثبت دقیق جزئیات توافق تو محضر یا دادگاه، میتونه از خیلی سوءتفاهم ها و مشکلات بعدی جلوگیری کنه.

سوالات متداول

آیا قانونی برای حداقل مبلغ پیش قسط مهریه وجود دارد؟

نه، قانون صریحی برای تعیین حداقل مبلغ پیش قسط مهریه وجود نداره. این مبلغ کاملا به نظر و اختیار قاضی پرونده بستگی داره. قاضی با در نظر گرفتن چیزهایی مثل میزان کل مهریه، توانایی مالی مرد، وضعیت معیشتی زن و حتی عرف جامعه، مبلغ پیش قسط رو تعیین می کنه. یعنی برای هر پرونده ای، ممکنه این مبلغ متفاوت باشه و هیچ وقت یه عدد ثابت نیست.

اگر زوجه به مبلغ پیش قسط تعیین شده توسط دادگاه اعتراض کند، چه می شود؟

اگه زن حس کنه مبلغ پیش قسطی که دادگاه تعیین کرده، کمه یا با شرایط مالی مرد همخوانی نداره، می تونه ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای، به اون اعتراض کنه و درخواست تجدیدنظر بده. پرونده دوباره به دادگاه تجدیدنظر فرستاده میشه و اونجا دوباره بررسی میشه. زن باید دلایل و مدارکش رو برای اعتراض ارائه بده، مثلا اگه اطلاعاتی از اموال پنهان مرد داره که به دادگاه اولیه نداده بود.

آیا می توان پیش قسط مهریه را به طور کامل حذف کرد؟

به طور کلی، حذف کامل پیش قسط مهریه تقریبا غیرممکنه. پیش قسط، اولین بخش از همون اقساطیه که دادگاه برای پرداخت مهریه تعیین کرده. اگه مرد واقعا توان پرداخت پیش قسط رو هم نداشته باشه، می تونه درخواست تعدیل بده و از دادگاه بخواد که مبلغش رو کمتر کنه، اما حذف کاملش خیلی بعیده و فقط در موارد استثنایی و با دلایل بسیار قوی و رضایت زوجه ممکنه اتفاق بیفته.

پس از عدم پرداخت پیش قسط، چقدر طول می کشد تا حکم جلب صادر شود؟

این زمان بستگی به سرعت عمل زن و مراحل قانونی داره. معمولا بعد از اینکه پیش قسط تو مهلت مقرر پرداخت نشد، زن می تونه به اجرای احکام مراجعه کنه و درخواست صدور حکم جلب بده. این فرآیند از چند روز تا چند هفته طول می کشه، بستگی به شلوغی دادگاه و اینکه زن چقدر پیگیر باشه. اما به طور معمول، اگه مرد بعد از ابلاغ اجراییه و اتمام مهلت، پیش قسط رو نده و مالی هم برای توقیف نباشه، زن می تونه سریعا درخواست جلب رو مطرح کنه.

آیا پرداخت های قبلی مهریه بدون رسید قابل اثبات است؟

اثبات پرداخت مهریه بدون رسید، خیلی سخته و چالش های زیادی داره. تو دادگاه، هر چیزی باید با سند و مدرک اثبات بشه. اگه مردی قبلا به همسرش مهریه یا قسمتی از اون رو پرداخت کرده باشه و رسید کتبی نداشته باشه، باید با راه های دیگه این موضوع رو ثابت کنه، مثل:

• شهادت شهود معتبر (که واقعا شاهد پرداخت بودن).
• گواهی بانکی (مثل پرینت حساب که نشون میده پول به حساب زن واریز شده).
• اقرار خود زن (که البته خیلی بعیده اقرار کنه).

اما خب، این راه ها همیشه قطعی نیستن و بهترین و امن ترین راه، همیشه گرفتن رسید کتبی برای هر مبلغی هست که بابت مهریه پرداخت میشه. پس حتما برای پرداخت های مهریه، رسید بگیرید یا از طریق حواله بانکی به حساب زن واریز کنید تا مدرک محکمی داشته باشید.

جمع بندی و توصیه های پایانی

همونطور که تا اینجا با هم گپ زدیم، موضوع اگر پیش قسط مهریه پرداخت نشود، یه بحث کاملا حقوقی و حساسه که هم برای مردان و هم برای زنان می تونه چالش های جدی ایجاد کنه. دیدیم که پیش قسط بیشتر یه اصطلاح عرفیه و در واقع همون قسط اول مهریه است که بعد از اثبات اعسار مرد و تقسیط مهریه توسط دادگاه، یا بر اساس توافق طرفین، تعیین میشه. اگه این پیش قسط پرداخت نشه، مرد با عواقب سنگینی مثل حکم جلب، توقیف اموال و حتی حبس (تا سقف ۱۱۰ سکه) روبرو میشه.

از طرف دیگه، زن هم بیکار نمیمونه و می تونه با مراجعه به اجرای احکام دادگاه، پیگیر حقش باشه. از صدور اجراییه و توقیف اموال گرفته تا درخواست حکم جلب. اما خوبه که آقایون هم بدونن تو این شرایط، راهکارهایی مثل درخواست اعسار، تعدیل پیش قسط یا حتی توافق دوستانه با همسرشون وجود داره که می تونه اوضاع رو آروم تر کنه. نوع شغل و درآمد مرد هم حسابی روی تصمیم دادگاه تو تعیین پیش قسط و اقساط تاثیر داره.

پس، مهم ترین چیزی که باید همیشه توی ذهنمون باشه اینه که تو مسائل حقوقی، خصوصا مهریه، آگاهی از قانون، قدم اول برای حفظ حقوقمونه. نادیده گرفتن قوانین یا عمل نکردن به تعهدات، می تونه کلی دردسر و عواقب ناخواسته برامون داشته باشه. هر توافقی که می کنید، هر پرداختی که انجام میدید، حتما حتما باید رسمی و کتبی باشه تا بعدا جای حرف و حدیثی باقی نمونه.

پیشنهاد آخر ما اینه که برای هر قدمی که تو این مسیر برمی دارید، حتما با یه وکیل متخصص خانواده مشورت کنید. یه وکیل باتجربه می تونه مثل یه نقشه راه عمل کنه و شما رو از پیچ و خم های قانونی این مسیر پرچالش، به سلامت عبور بده. یادتون نره که گاهی اوقات، یه مشاوره کوچیک اول کار، می تونه جلوی کلی هزینه و نگرانی های بزرگ رو تو آینده بگیره.