نمونه چک وعده دار

چک وعده دار، سندی هست که توش تاریخ سررسید یا همون تاریخی که باید پرداخت بشه، با تاریخ واقعی ای که شما چک رو امضا می کنید، فرق داره. یعنی شما امروز چک رو می نویسی و امضا می کنی، ولی روش می زنی برای دو ماه دیگه. این چک ها که برای معاملات مدت دار و تعهدات آینده صادر میشن، تو زندگی روزمره و کسب و کارهای ما خیلی کاربرد دارن و بخش مهمی از مبادلات مالی ما رو تشکیل میدن. در واقع، این نوع چک یک جور اهرم برای مدیریت نقدینگی و اعتباره، چون به آدم ها این امکان رو میده که پرداخت هاشون رو به آینده موکول کنن یا برای دریافت وجه، یه برنامه مشخص داشته باشن. اما همونقدر که راحت و کارآمده، پیچیدگی های قانونی و حقوقی خاص خودش رو هم داره که اگه حواسمون نباشه، ممکنه دردسرهای زیادی برامون درست کنه. مخصوصاً با اومدن قانون جدید چک و سامانه صیاد، دیگه خیلی چیزا فرق کرده و نمی شه مثل قدیم سرخود عمل کرد.

همه ما می دونیم که چک، یه وسیله پرداخت خیلی پرکاربرد توی کشورمونه. از خرید و فروش های بزرگ گرفته تا اجاره خونه و حتی معاملات کوچیک تر، چک همیشه نقش مهمی داشته. حالا تو این بین، یه نوع چک هست که خیلی بیشتر از بقیه رایجه، بهش میگن «چک وعده دار» یا «چک مدت دار» یا «چک پس تاریخی». حتماً تا حالا برای شما هم پیش اومده که چکی صادر کرده باشید یا چکی رو دریافت کرده باشید که تاریخ روش با تاریخی که واقعاً اون رو نوشته اید فرق داشته باشه. این همون چک وعده داره که قراره تو این مقاله، همه ریز و درشتش رو با همدیگه بررسی کنیم.

هدفمون چیه؟ می خوایم یه راهنمای کامل و جامع بهتون بدیم، از اینکه چک وعده دار چیست؟ تا اینکه چطور باید یه نمونه چک وعده دار رو درست پر کنید، قوانین جدید چه تغییراتی رو ایجاد کردن و اگه چکتون برگشت خورد، چطور باید دنبال پولتون برید. پس اگه شما هم جزء اون دسته از آدم هایی هستید که با چک سروکار دارید، یا صاحب کسب و کاری هستید و همیشه مجبورید چک بکشید یا چک بگیرید، این مقاله دقیقاً برای شماست. قول میدیم که بعد از خوندن این مطالب، دیگه هیچ ابهامی درباره چک مدت دار نداشته باشید و با خیال راحت تری معاملاتتون رو انجام بدید.

چک وعده دار چیست؟ (مفهوم و ویژگی ها)

اول از همه بیایید ببینیم اصلاً این «چک وعده دار» یعنی چی؟ تعریفش خیلی ساده است: وقتی شما چکی رو صادر می کنید، یه تاریخ روی اون می نویسید. حالا اگه این تاریخی که روی چک می نویسید (تاریخ سررسید)، از تاریخی که واقعاً اون چک رو نوشتید و امضا کردید (تاریخ صدور واقعی) دیرتر باشه، به اون چک میگن چک وعده دار.

مثلاً فرض کنید امروز اول خرداد ماه ۱۴۰۳ هست. شما یه جنسی رو می فروشی یا خدماتی رو ارائه میدی و مشتری برای پرداخت، یه چک بهت میده. اما به جای اینکه تاریخ امروز رو روی چک بزنه، میزنه اول مرداد ماه ۱۴۰۳. خب، این یعنی اون چک، یه چک وعده دار یا چک پس تاریخ محسوب میشه. توی قانون تجارت ما، چک کلاً برای پرداخت فوریه. یعنی هر چکی باید همین امروز که صادر میشه، قابل پرداخت باشه. اما خب تو عمل، و به خاطر شرایط بازار و نیاز به زمان برای تسویه حساب ها، خیلی از چک ها رو به صورت وعده دار صادر می کنیم.

برای اینکه بهتر متوجه بشید، بیایید یه نمونه متنی از فیلدهای تاریخ در یک چک وعده دار رو تصور کنیم:

• تاریخ صدور واقعی (همون روزی که چک رو نوشتید و امضا کردید): مثلاً ۱۴۰۳/۰۶/۰۱
• تاریخ مندرج در چک (سررسید یا همون تاریخی که روی چک نوشته شده): مثلاً ۱۴۰۳/۰۸/۰۱

این تفاوت تاریخیه که یک چک رو وعده دار می کنه. باید حواسمون باشه که این قضیه، اثرات حقوقی مهمی هم داره که جلوتر مفصل درباره شون صحبت می کنیم.

مقایسه انواع چک

برای اینکه فرق چک وعده دار رو با بقیه چک ها بهتر بفهمیم، بیایید یه جدول مقایسه ای داشته باشیم:

نوع چک	تاریخ صدور و سررسید	قصد پرداخت	جنبه کیفری (برای صادرکننده در صورت عدم پرداخت)	نحوه صدور (صیادی)
چک عادی (پرداخت فوری)	تاریخ صدور واقعی و تاریخ مندرج در چک یکسان است (یا فاصله بسیار کم)	پرداخت فوری و نقدی	دارد (در صورت عدم پرداخت در مهلت قانونی)	باید در سامانه صیاد ثبت شود
چک وعده دار (مدت دار)	تاریخ مندرج در چک (سررسید) دیرتر از تاریخ صدور واقعی است	تضمین پرداخت در آینده، اعطای مهلت	ندارد (معمولاً، مگر با اثبات قصد پرداخت فوری)	باید در سامانه صیاد ثبت شود
چک تضمینی (بانکی)	بانک وجه آن را تضمین می کند و همیشه قابل پرداخت است	تضمین پرداخت به هر نحو	ندارد (چون بانک پرداخت را تضمین کرده)	توسط بانک صادر می شود و نیازی به ثبت در سامانه صیاد توسط مشتری نیست
چک صیادی (بنفش رنگ)	هم می تواند عادی (فوری) باشد، هم وعده دار (مدت دار)	بستگی به توافق طرفین و تاریخ های درج شده دارد	بستگی به نوع (عادی یا وعده دار) دارد	حتماً باید در سامانه صیاد ثبت، تأیید و انتقال داده شود

پس همونطور که می بینید، چک وعده دار یه جایگاه خاص خودش رو داره و با چک های عادی و تضمینی خیلی فرق می کنه. مهم ترین فرقش هم همین جنبه حقوقی و کیفریشه که جلوتر بیشتر راجع بهش حرف می زنیم.

چارچوب حقوقی و قانونی چک وعده دار

حالا که فهمیدیم چک وعده دار چیه، بریم سراغ بخش حقوقیش که خیلی مهمه و دونستنش برای همه کسایی که با چک سروکار دارن، واجبه. شاید باورتون نشه، اما تو قانون ما، چیزی به اسم چک وعده دار نداریم! یعنی چی؟ یعنی قانون گذار ما چک رو یه سند برای پرداخت فوری و نقد می دونه و انتظار داره هر وقت چکی صادر شد، همون لحظه هم قابل نقد شدن باشه.

چک وعده دار در قانون تجارت و قانون صدور چک

طبق ماده 310 قانون تجارت، چک باید به محض رؤیت و ارائه به بانک، پرداخت بشه. پس از دیدگاه قانونی، اگه شما چکی رو صادر کنی که روش تاریخ دو ماه دیگه خورده، این کار در ذات قانونی چک نیست. اما خب تو عمل، و به خاطر نیازهای بازار و روابط تجاری، این نوع چک خیلی رایج شده. قانون گذار هم این واقعیت رو پذیرفته و برای همین، تو قانون صدور چک (که بارها اصلاح شده، آخرین بار تو سال 1400 و قبلش هم 1397) یه سری قواعد خاص برای چک مدت دار در نظر گرفته.

نکته مهم اینه که قانون جدید چک، هرچند سخت گیری هایی برای صدور چک گذاشته (مثل ثبت در سامانه صیاد)، اما ماهیت وعده دار بودن چک رو از بین نبرده. بلکه فقط یه چارچوب مشخص براش تعیین کرده تا مردم با آگاهی بیشتری ازش استفاده کنن.

آیا چک وعده دار کیفری است یا حقوقی؟ (مسئولیت صادرکننده)

این یکی از پر چالش ترین و مهم ترین سؤالات درباره چک وعده دار هست. خیلی ها فکر می کنن اگه چک وعده دارشون برگشت بخوره، می تونن برن شکایت کیفری کنن و طرف رو زندان بندازن. اما باید بگم که تو بیشتر موارد، اینطور نیست!

طبق بند «ه» ماده 13 قانون صدور چک، اگه ثابت بشه که چک به صورت وعده دار صادر شده (یعنی تاریخ واقعی صدور چک، قبل از تاریخ مندرج در متن چک بوده)، دیگه اون چک قابل تعقیب کیفری نیست. این یعنی چی؟ یعنی اگه شما چکی رو امضا کردی و دادی دست یکی، ولی روش تاریخ سه ماه دیگه رو زدی، و بعد از سه ماه حساب بانکی ات خالی بود و چک برگشت خورد، دارنده چک نمی تونه از شما شکایت کیفری کنه و بفرستدت زندان. اون فقط می تونه از مسیر حقوقی پیگیر پولش باشه.

یه نکته کلیدی اینجا، رأی وحدت رویه شماره 536 هیئت عمومی دیوان عالی کشور هست. این رأی که خیلی هم مهمه، تو سال 1368 صادر شد و به صراحت گفته: چکی که تاریخ صدور آن مقدم بر تاریخ مندرج در متن چک باشد، از شمول مقررات جزائی راجع به چک بلامحل خارج است. این یعنی دیوان عالی کشور هم مهر تأیید زده بر اینکه چک وعده دار جنبه کیفری نداره. این رأی، راه رو برای دادسراها مشخص کرده و به همین خاطر، اگه شما با یه چک وعده دار برگشتی مواجه بشید و برید دادسرا شکایت کیفری کنید، احتمالاً با قرار منع تعقیب روبرو میشید و پرونده تون به دادگاه حقوقی فرستاده میشه.

حالا یه سؤال: آیا استثنائی هم هست؟ بله، استثنائات خیلی نادر و سختی وجود داره. مثلاً اگه دارنده چک بتونه با مدارک محکمه پسند ثابت کنه که واقعاً قصد شما این بوده که چک همون روز صدور پرداخت بشه، ولی شما عمداً تاریخ رو عقب انداختی تا از مجازات فرار کنی، شاید بتونه شکایت کیفری کنه. اما خب، اثبات این قضیه تو دادگاه ها کار حضرت فیله و خیلی سخت میشه انجامش داد.

مسئولیت ظهرنویسان در چک وعده دار

حالا فرض کنیم یه نفر یه چک وعده دار به شما داده، شما هم اون رو پشت نویسی کردی و دادی دست یه نفر دیگه. اگه این چک برگشت بخوره، مسئولیت ظهرنویس ها (یعنی شما و هر کس دیگه که پشت چک رو امضا کرده) چی میشه؟

طبق قانون، مسئولیت ظهرنویسان در برابر دارنده چک، مسئولیتی تضامنی هست. این یعنی دارنده چک می تونه برای دریافت پولش، هم به صادرکننده چک مراجعه کنه، هم به هر کدوم از ظهرنویس ها. فرقی هم نمی کنه که چک وعده دار باشه یا عادی. پس اگه چک رو پشت نویسی می کنید، حواستون باشه که شما هم مسئول پرداخت وجه اون هستید و این موضوع فقط مخصوص صادرکننده نیست.

البته، ظهرنویس هم می تونه بعد از پرداخت وجه چک، به صادرکننده یا ظهرنویس های قبلی خودش مراجعه کنه و پولش رو پس بگیره. این یک زنجیره مسئولیته که تا نفر اول (صادرکننده) ادامه پیدا می کنه.

نمونه چک وعده دار؛ نحوه صدور صحیح و نکات مهم هنگام دریافت

خب، رسیدیم به بخش کاربردی و جذاب ماجرا. چطور یک نمونه چک وعده دار رو درست و حسابی پر کنیم و موقع دریافت همچین چکی، به چه نکاتی توجه کنیم؟

راهنمای عملی صدور چک وعده دار (گام به گام)

تصور کنید شما یک دسته چک صیادی (همون چک های بنفش جدید) دارید. برای پر کردن یه چک وعده دار باید این مراحل رو با دقت انجام بدید:

1. مشخصات گیرنده: تو قسمت در وجه، اسم کسی که قراره چک رو بگیره رو بنویسید (مثلاً: آقای/خانم [نام و نام خانوادگی]) یا اگه می خواید چک رو به حامل بدید، بنویسید حامل. البته در چک های صیادی جدید، بهتره که مشخصات دقیق گیرنده رو وارد کنید.
2. مبلغ چک: مبلغ رو هم به عدد و هم به حروف، خیلی خوانا و بدون هیچ خط خوردگی بنویسید. یادتون باشه که همیشه مبلغ به حروف، معیار قرار می گیره.
3. تاریخ صدور (سررسید): اینجا همون جاییه که چک رو وعده دار می کنه! تو قسمتی که باید تاریخ رو بنویسید، تاریخ آینده رو درج کنید. یعنی تاریخی که قراره چک نقد بشه. مثلاً اگه امروز اول شهریور ۱۴۰۳ هست و شما می خواید چک برای دو ماه دیگه باشه، بنویسید ۱۴۰۳/۰۸/۰۱. این تاریخ، میشه تاریخ سررسید چک شما.
4. امضای صادرکننده: حتماً و حتماً چک رو با همون امضایی که تو بانک معرفی کردید، امضا کنید. اگه دو امضا دارید، هر دو رو بزنید. اگه شرکت هستید، مهر شرکت و امضای صاحبان امضا فراموش نشه.
5. ثبت چک وعده دار در سامانه صیاد: این مهم ترین و جدیدترین بخش قضیه است که خیلی ها باهاش مشکل دارن یا ازش بی خبرن. برای چک های صیادی، بعد از اینکه چک رو نوشتید و امضا کردید، باید وارد سامانه صیاد (از طریق اپلیکیشن های پرداخت، بانکداری اینترنتی یا موبایلی) بشید و اطلاعات این چک رو ثبت کنید. این اطلاعات شامل مبلغ، تاریخ سررسید، مشخصات گیرنده و کد ملی اونه. اگه این کار رو نکنید، چک شما بی اعتباره!

تأکید بر نکته کلیدی: تو ذهنتون داشته باشید که همیشه یه تفاوت بین تاریخ واقعی امضای چک (مثلاً امروز اول شهریور) با تاریخی که روی چک نوشتید (مثلاً اول آبان) وجود داره. این فرق ماهیت چک وعده داره و همون چیزیه که جنبه کیفری رو ازش می گیره.

نکات مهم برای دریافت کننده چک وعده دار

اگه شما قراره یه چک وعده دار بگیرید، لطفاً خیلی حواستون رو جمع کنید:

• استعلام وضعیت چک از سامانه صیاد: وقتی چکی رو می گیرید، مخصوصاً چک های صیادی، حتماً با استفاده از شناسه 16 رقمی روی چک، از طریق سامانه صیاد یا اپلیکیشن های بانکی، وضعیتش رو استعلام کنید. ببینید آیا صادرکننده اون رو ثبت کرده یا نه، و آیا اطلاعاتی مثل مبلغ و تاریخ درست وارد شده یا نه.
• تأیید صحت اطلاعات توسط صادرکننده در سامانه: بعد از اینکه صادرکننده چک رو تو سامانه ثبت کرد، شما به عنوان گیرنده، باید وارد سامانه بشید و اون اطلاعات رو تأیید کنید. اگه تأیید نکنید، چک هنوز معتبر نیست!
• بررسی دقیق تاریخ ها، مبلغ و امضا: حواستون باشه که هیچ خط خوردگی روی چک نباشه. تاریخ سررسید، مبلغ و اسم گیرنده رو دقیق چک کنید. امضای صادرکننده هم باید با نمونه امضای بانکیش مطابقت داشته باشه.
• تأکید بر اخذ مستندات و قرارداد مربوط به معامله: این نکته خیلی مهمه! حتماً و حتماً برای معامله ای که بابتش چک وعده دار می گیرید، یه قرارداد کتبی یا یه دست نوشته از طرف صادرکننده بگیرید که توش قید شده باشه این چک بابت چی و برای چه تاریخی صادر شده. این مستندات بعداً تو دادگاه، می تونه کمک بزرگی به شما باشه برای اثبات وعده دار بودن چک و مطالبه حقوقی اون.
• نکات مربوط به ظهرنویسی و انتقال چک: اگه قراره چک رو پشت نویسی کنید و به نفر دیگه ای بدید، یادتون باشه که باید این انتقال رو هم تو سامانه صیاد ثبت کنید و نفر بعدی هم اون رو تأیید کنه. بدون ثبت در سامانه، پشت نویسی روی خود برگه چک، دیگه اعتبار کافی رو نداره.

نحوه مطالبه و اجرا گذاشتن چک وعده دار برگشتی

خب، قسمت تلخ ماجرا: چک وعده دار شما برگشت خورده! حالا باید چیکار کنیم؟ نگران نباشید، هنوز راه های قانونی برای گرفتن پولتون هست، فقط باید مسیر درست رو برید.

گام اول: برگشت زدن چک وعده دار

اولین و مهم ترین قدم، اینه که در تاریخ سررسید چک، برید به بانکی که چک از اون صادر شده و درخواست پرداخت وجه رو بدید. اگه حساب صادرکننده پول نداشت یا کسری داشت، بانک به شما گواهی عدم پرداخت (همون برگه برگشت چک) رو میده. یادتون باشه که حتماً باید این گواهی رو بگیرید و اگه چک صیادی باشه، باید کد رهگیری سامانه بانک مرکزی هم روش باشه. اطلاعات چک هم همون لحظه تو سامانه چک های برگشتی ثبت میشه.

روش های قانونی برای وصول وجه چک وعده دار

حالا که چک رو برگشت زدید، سه مسیر اصلی برای مطالبه پولتون دارید:

1. از طریق اداره ثبت اسناد (برای چک های صیادی جدید و ثبت شده):

   این روش، از همه سریع تره و اگه چکتون صیادی و ثبت شده باشه، می تونید ازش استفاده کنید. کافیه بعد از گرفتن گواهی عدم پرداخت، با اصل چک و اون گواهی، به اداره ثبت محل مراجعه کنید و درخواست صدور اجراییه رو بدید. اداره ثبت، بعد از بررسی مدارک، اجراییه رو صادر می کنه و به صادرکننده چک ابلاغ میشه که ظرف ۱۰ روز پول رو پرداخت کنه. اگه پرداخت نکرد، می تونید درخواست توقیف اموالش رو بدید.

   • شرایط و مدارک لازم: اصل چک صیادی (بنفش رنگ)، گواهی عدم پرداخت (همراه با کد رهگیری)، تأییدیه ثبت و تأیید انتقال چک در سامانه صیاد.
   • مزایا: سرعت بالا در صدور اجراییه (معمولاً کمتر از ۱۵ روز)، عدم نیاز به دادرسی پیچیده دادگاهی.
2. از طریق دادگاه حقوقی (برای چک های سنتی یا در صورت عدم امکان اجرای ثبتی):

   اگه چکتون صیادی نیست یا به هر دلیلی نتونستید از طریق اداره ثبت اقدام کنید، باید از مسیر دادگاه حقوقی برید. تو این روش، باید یه دادخواست مطالبه وجه چک رو از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی تنظیم و ثبت کنید. این روش ممکنه کمی زمان برتر باشه، چون نیاز به تشکیل جلسه دادگاه و دادرسی داره. اما خب، در نهایت اگه حق با شما باشه، قاضی حکم به پرداخت وجه چک و خسارت تأخیر تأدیه رو میده.

   • مدارک لازم: اصل چک، گواهی عدم پرداخت، کپی قرارداد یا هر مستند دیگه که معامله رو ثابت کنه (مخصوصاً برای اثبات وعده دار بودن).
   • مراحل دادرسی: تنظیم و ثبت دادخواست، تعیین شعبه، ابلاغ به طرف مقابل، برگزاری جلسه (در صورت نیاز)، صدور حکم و در نهایت اجرای حکم.
3. اجرای مستقیم از طریق دادگاه (برای چک های صیادی ثبت شده):

   این روش، ترکیبی از سرعت اجرای ثبت و قدرت دادگاهه. برای چک های صیادی ثبت شده، بعد از برگشت زدن چک و دریافت گواهی عدم پرداخت، می تونید مستقیماً به دادگاه حقوقی مراجعه کنید. در این حالت، دادگاه بدون نیاز به یک دادرسی طولانی، پس از بررسی مدارک، دستور اجراییه رو صادر می کنه. صادرکننده باز هم ۱۰ روز مهلت داره که بدهیش رو پرداخت کنه و اگه نکرد، می تونید از طریق اجرای احکام دادگاه، برای توقیف اموال یا حتی حکم جلبش اقدام کنید.

   این مورد یکی از مزایای مهم قانون جدید چک محسوب میشه که سرعت وصول چک های صیادی رو بالا برده.

مطالبه خسارت تأخیر تأدیه

یه خبر خوب! شما علاوه بر اصل مبلغ چک، می تونید خسارت تأخیر تأدیه رو هم از صادرکننده طلب کنید. این خسارت از تاریخی که چک برگشت می خوره (تاریخ گواهی عدم پرداخت) تا روزی که پول رو دریافت می کنید، محاسبه میشه و بر اساس نرخ شاخص بانک مرکزی تعیین میشه. تو دادخواست یا درخواست اجراییتون حتماً این خسارت رو هم قید کنید.

مهلت های قانونی برای اقدام

توجه به مهلت های قانونی خیلی مهمه، چون اگه از دستشون بدید، ممکنه بخشی از حقوق قانونی تون رو از دست بدید:

• مهلت برگشت زدن چک برای استفاده از مزایای قانونی: برای اینکه بتونید از مزایای قانونی مثل توقیف اموال بدون نیاز به تودیع خسارت احتمالی استفاده کنید، باید ظرف ۶ ماه از تاریخ سررسید چک، اون رو برگشت بزنید و گواهی عدم پرداخت بگیرید.
• مهلت اقدام در مراجع قضایی و ثبتی: بعد از برگشت زدن چک، برای اقدام از طریق دادگاه یا اداره ثبت هم مهلت هایی وجود داره که اگه از اونا بگذره، ممکنه روند کار برای شما سخت تر بشه. پس بهتره بعد از برگشت زدن چک، در اولین فرصت پیگیری های قانونی رو شروع کنید.

تفاوت های چک وعده دار با چک ضمانت

بعضی وقت ها پیش میاد که چک وعده دار رو با چک ضمانت اشتباه می گیرن، در حالی که این دو تا با هم فرق های اساسی دارن. بیایید با همدیگه این تفاوت ها رو مرور کنیم:

ویژگی	چک وعده دار	چک ضمانت
تاریخ پرداخت	تاریخ سررسید آن در آینده است و معمولاً برای پرداخت بدهی در موعد مقرر صادر می شود.	معمولاً بدون تاریخ است یا تاریخ روز دارد، اما هدف اصلی اش تضمین انجام یک تعهد است، نه پرداخت مستقیم.
کاربرد اصلی	وسیله ای برای پرداخت آتی، مدیریت نقدینگی و اعتباری	تضمین انجام یک کار، قرارداد یا تعهد مشخص (مثلاً ضمانت حسن انجام کار، ضمانت تخلیه ملک)
شرایط وصول	در تاریخ سررسید قابل وصول است. اگر در آن تاریخ موجودی نباشد، برگشت می خورد.	تنها در صورتی قابل وصول است که تعهد اصلی (که چک بابت آن ضمانت داده شده) انجام نشود. اثبات عدم انجام تعهد برای وصول آن لازم است.
جنبه کیفری	معمولاً فاقد جنبه کیفری است (مگر اثبات قصد پرداخت فوری).	اصولاً فاقد جنبه کیفری است، چون ماهیت آن تعهد به پرداخت نیست، بلکه ضمانت است.
روند قانونی مطالبه	مستقیماً از طریق حقوقی یا ثبتی قابل مطالبه است.	برای مطالبه، باید اثبات شود که تعهد تضمین شده انجام نشده است. این مرحله می تواند به پیچیدگی پرونده اضافه کند.

پس همونطور که می بینید، اگه چکی به عنوان ضمانت به شما داده شده، صرف برگشت خوردن اون به معنی حق شما برای مطالبه پول نیست. شما باید ثابت کنید که اون تعهدی که چک بابتش ضمانت داده شده، انجام نشده. این موضوع تو دادگاه ها خیلی مهمه و اگه قرارداد یا سند پشتیبانی نداشته باشید، اثباتش می تونه سخت باشه.

نکات حقوقی مهم و ظریف درباره چک وعده دار

چک وعده دار، دنیای پر پیچ و خمی داره و علاوه بر مطالبی که گفتیم، یه سری نکات حقوقی ریز و درشت دیگه هم هست که دونستنشون می تونه حسابی بهتون کمک کنه:

آیا می توان برای چک وعده دار حکم جلب گرفت؟

همونطور که قبل تر گفتیم، چک وعده دار معمولاً جنبه کیفری نداره. پس اگه منظور از حکم جلب، همون حکم جلب کیفری باشه، باید بگیم که در اغلب موارد نمی شه. اما اگه از مسیر حقوقی برید و حکم دادگاه برای پرداخت وجه چک رو بگیرید، و صادرکننده با وجود داشتن اموال، از پرداخت بدهیش خودداری کنه، در این صورت می تونید طبق قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی درخواست حکم جلب بدید. یعنی اول حکم پرداخت پول رو می گیری، بعد اگه طرف پول نداد، می تونی برای جلبش اقدام کنی.

اگر صادرکننده چک وعده دار فوت کند، تکلیف چیست؟

اگه صادرکننده چک وعده دار قبل از تاریخ سررسید یا حتی بعد از اون فوت کنه، نگران نباشید، چون طلب شما از بین نمیره. ورثه متوفی تا سقف اموالی که از متوفی بهشون ارث رسیده، مسئول پرداخت بدهی هستن. شما می تونید با ارائه مدارک لازم به دادگاه، از محل ترکه متوفی، مطالبه وجه چکتون رو بکنید. البته این فرآیند ممکنه کمی پیچیده و زمان بر باشه، چون باید منتظر تقسیم ارث و مراحل مربوط به اون بمونید.

آیا می توان چک وعده دار را باطل کرد؟

ابطال چک معمولاً کار آسونی نیست و شرایط خاص خودش رو داره. اگه چک رو گم کرده باشید یا سرقت شده باشه، می تونید با مراجعه به بانک و سپس دادگاه، درخواست ابطال اون رو بدید. اما اگه چکی رو صادر کردید و الان پشیمون هستید یا معامله بهم خورده، بدون رضایت دارنده چک، نمی تونید اون رو یک طرفه باطل کنید. در این حالت، بهترین راه اینه که با دارنده چک به توافق برسید و اون رو پس بگیرید یا با یه روش دیگه جایگزینش کنید. اگه بدون دلیل موجه چک رو باطل کنید و بعداً دارنده برای نقد کردنش اقدام کنه، ممکنه با مشکل مواجه بشید و مجبور به پرداخت وجه چک باشید.

استعلام وضعیت چک وعده دار از طریق کدام سامانه انجام می شود؟

برای استعلام چک های صیادی (که شامل چک های وعده دار هم میشه) باید از سامانه صیاد استفاده کنید. این سامانه از طریق اپلیکیشن های پرداخت موبایلی، بانکداری اینترنتی و حضوری در شعب بانک ها در دسترسه. شما با داشتن شناسه 16 رقمی روی چک، می تونید از وضعیت اعتبار صادرکننده، وضعیت چک (ثبت شده، تأیید شده، برگشتی و…) و حتی سابقه چک های برگشتی صادرکننده مطلع بشید. این کار قبل از دریافت هر چک، خیلی ضروریه تا از اعتبار اون مطمئن بشید.

مسئولیت بانک در قبال چک وعده دار

بانک، در قبال چک وعده دار، وظایف مشخصی داره. بانک فقط در تاریخ سررسید مندرج روی چک، موظف به پرداخت وجه اون هست. اگه قبل از اون تاریخ چک رو به بانک ببرید، بانک حق نداره اون رو پرداخت کنه و برگشت زدنش هم قانونی نیست. از طرفی، اگه در تاریخ سررسید، موجودی حساب صادرکننده کافی نباشه، بانک موظفه گواهی عدم پرداخت رو صادر کنه و اطلاعات رو تو سامانه صیاد ثبت کنه.

اهمیت دریافت مشاوره حقوقی در دعاوی چک وعده دار

همونطور که دیدید، دنیای چک وعده دار پر از جزئیات حقوقی و ظرایف قانونیه. یه اشتباه کوچیک تو پر کردن چک، تو ثبتش تو سامانه صیاد، یا تو پیگیری حقوقیش، می تونه کلی ضرر مالی و وقت برای آدم ایجاد کنه.

دعاوی چک وعده دار، همیشه با چالش های خاصی روبروئه. اینکه بتونید تو دادگاه ثابت کنید چک وعده دار بوده یا نه، یا اینکه آیا جنبه کیفری داشته یا فقط حقوقیه، نیاز به دانش حقوقی و تجربه قضایی داره. خیلی از اوقات افراد به خاطر عدم آگاهی از آرای وحدت رویه، یا مهلت های قانونی، فرصت های مهمی رو از دست میدن.

برای همین، بهترین کاری که می تونید بکنید اینه که قبل از هر اقدامی، چه صدور چک وعده دار و چه دریافت اون، و مخصوصاً اگه با چک برگشتی روبرو شدید، حتماً از یه وکیل یا مشاور حقوقی متخصص کمک بگیرید. یه مشاور خوب می تونه راهنماییتون کنه که چطور چک رو درست صادر کنید، موقع دریافت چک به چه نکاتی توجه کنید، چطور در سامانه صیاد ثبت و تأییدش کنید، و اگه برگشت خورد، از کدوم مسیر قانونی و با چه مدارکی پیگیر پولتون بشید. این مشاوره می تونه شما رو از خیلی از دردسرهای آینده نجات بده.

نتیجه گیری

حالا دیگه می دونیم که نمونه چک وعده دار سندی هست که با وجود ماهیت قانونی پرداخت فوری چک، به دلیل نیازهای بازار و روابط تجاری، با تاریخ سررسید آتی صادر میشه. این نوع چک، با تمام کاربردها و راحتی هایی که داره، پیچیدگی های حقوقی خاص خودش رو هم داره که دونستنش برای همه ما واجبه.

مهم ترین نکته ای که باید همیشه تو ذهنمون باشه اینه که چک وعده دار، برخلاف چک عادی، معمولاً جنبه کیفری نداره و اگه برگشت بخوره، باید از مسیرهای حقوقی یا ثبتی پیگیر پولمون باشیم. قانون جدید چک و سامانه صیاد، تغییرات بزرگی تو نحوه صدور و پیگیری این چک ها ایجاد کرده که ثبت و تأیید دقیق اطلاعات در این سامانه رو ضروری می کنه.

چه صادرکننده چک وعده دار باشید و چه گیرنده اون، دقت و هوشیاری تو تمامی مراحل، از پر کردن و ثبت چک گرفته تا پیگیری های قانونی در صورت برگشت خوردن، حرف اول رو می زنه. توصیه می کنیم هیچ وقت بدون آگاهی کامل یا بدون مشورت با متخصصین حقوقی، در مورد چک های وعده دار اقدام نکنید. این کار باعث میشه که هم حقوقتون محفوظ بمونه و هم از ضررهای احتمالی و اتلاف وقت و انرژی جلوگیری کنید.