مراحل صدور اجرائیه چک

وقتی چکی دستتان دارید و بانک می گوید موجودی کافی نیست یا مشکلی پیش آمده، یعنی چک شما برگشت خورده. در اینجور مواقع، برای اینکه به پولتان برسید و حق تان ضایع نشود، باید برای صدور اجرائیه چک اقدام کنید. این کار به زبان ساده یعنی از قانون کمک می خواهید تا صادرکننده چک را مجبور به پرداخت بدهی اش کند. این راهنما به شما کمک می کند تا قدم به قدم با مراحل قانونی آشنا شوید و بدانید چطور می توانید طلب خودتان را پیگیری کنید.

در معاملات و داد و ستدهای روزمره، چک هنوز هم جایگاه ویژه ای داره و خیلی ها ازش برای تضمین پرداخت استفاده می کنن. اما خب، همیشه همه چیز طبق برنامه پیش نمیره و گاهی پیش میاد که چک به هر دلیلی برگشت می خوره. اینجاست که صاحب چک، یعنی شما، حسابی سردرگم می شید و دنبال راهی می گردید که هر چه سریع تر به حق و حقوقتون برسید. نگران نباشید، چون قانون برای اینجور مواقع راه حل های خوبی پیش بینی کرده که مهم ترینشون صدور اجرائیه چک هست.

شاید فکر کنید فرآیند قانونی پیچیده است و سر در آوردن ازش کار هر کسی نیست. اما با این راهنمای کامل و جامع، می تونید تک تک مراحل رو بفهمید و با اطمینان خاطر جلو برید. از اینکه اصلاً اجرائیه چی هست و چرا مهمه، تا شرایط لازم و مراحل دقیق اقدام از طریق دادگاه یا اداره ثبت، همه رو با جزئیات بهتون می گیم. حتی بعد از صدور اجرائیه، چه کارهایی باید انجام بدید تا اموال بدهکار توقیف بشه یا حتی حکم جلب بگیرید، همه رو اینجا توضیح میدیم. هدفمون اینه که شما با اطلاعات کامل، بهترین تصمیم رو برای وصول مطالباتتون بگیرید و کمتر دچار دردسر بشید. پس بیایید با هم شروع کنیم!

اجرائیه چک چیست و چرا ضروری است؟

اول از همه بریم سراغ اینکه اصلاً این اجرائیه چک که اینقدر ازش حرف می زنیم، چی هست و چرا انقدر مهمه. فرض کنید یه چک دستتون دارید که قرار بوده سر تاریخ مشخصی پاس بشه، اما نشده. اینجا چک شما تبدیل میشه به یه سند لازم الاجرا یعنی چی؟ یعنی سندی که خودش به تنهایی قدرت اجرایی داره و دیگه لازم نیست کلی دادگاه و دوندگی برید تا ثابت کنید پولی بهتون بدهکارن. در واقع، با اجرائیه چک برگشتی، مستقیماً سراغ مرحله اجرای حکم می رید، بدون اینکه نیاز به حکم قطعی دادگاه باشه!

تعریف اجرائیه چک: سند لازم الاجرا یعنی چه؟

همونطور که گفتم، چک خودش یه سند لازم الاجرا محسوب میشه. این یعنی وقتی چک شما برگشت می خوره و گواهی عدم پرداخت از بانک می گیرید، دیگه نیازی نیست اول یه دعوای طولانی مدت تو دادگاه راه بندازید و ثابت کنید که صادرکننده چک بهتون بدهکاره. بلکه می تونید با همین گواهی، مستقیماً درخواست صدور اجرائیه چک رو بدید. اجرائیه در واقع یه دستور رسمی از مرجع قانونی (چه دادگاه و چه اداره ثبت) هست که به صادرکننده چک ابلاغ می کنه که باید ظرف یه مدت مشخصی، مبلغ چک رو پرداخت کنه. اگه پرداخت نکنه، دیگه نوبت به توقیف اموال و بقیه مراحل می رسه.

تفاوت با سایر دعاوی: چرا اجرائیه سریع تره؟

حتماً شنیده اید که دعاوی حقوقی چقدر می تونه زمان بر باشه، پر از رفت و آمد به دادگاه، جلسات رسیدگی، دفاع و کلی کارهای دیگه. اما اجرائیه چک یه تفاوت اساسی داره. مهم ترین مزیتش اینه که سرعتش خیلی بالاتره. شما برای چک برگشتی، معمولاً نیاز به تشکیل جلسه دادرسی ندارید و قاضی فقط مدارک شما رو بررسی می کنه و دستور اجرائیه رو صادر می کنه. این یعنی کلی از اون مراحل طولانی دادگاهی حذف میشه و شما زودتر به نتیجه می رسید. در واقع، قانون گذار خواسته یه راهکار سریع و مؤثر برای کسانی که چک برگشتی دارن، بذاره تا کسب و کارها هم کمتر دچار مشکل بشن.

مبانی قانونی اجرائیه چک: قانون جدید چک صیادی

پشتوانه قانونی این قضیه، ماده ۲۳ قانون صدور چک هست که البته با اصلاحات سال ۱۳۹۷ به بعد، کلی قوی تر و کاربردی تر شده. این قانون جدید که بهش قانون جدید چک صیادی هم میگن، حمایت بیشتری از دارنده چک کرده و فرآیند وصول مطالبات رو راحت تر و سریع تر کرده. قبلاً دردسرهای بیشتری برای چک برگشتی وجود داشت، ولی با این قانون جدید، دست شما برای پیگیری طلب تون بازتره. این قانون به خصوص برای چک های صیادی (همون چک های جدید بنفش رنگ) قابلیت های ویژه ای رو فراهم کرده که جلوتر بیشتر در موردش صحبت می کنیم.

شرایط لازم برای درخواست صدور اجرائیه چک (بر اساس قانون جدید)

خب، حالا که فهمیدیم اجرائیه چی هست و چقدر به کارمون میاد، باید بدونیم که آیا چک ما اصلاً شرایط لازم برای گرفتن اجرائیه رو داره یا نه. چون هر چکی رو نمیشه همین طوری براش اجرائیه گرفت. قانون برای این کار یه سری شرایط مشخص تعیین کرده که باید حسابی حواسمون بهشون باشه. این شرایط هم برای چک های قدیمی و هم برای چک های صیادی جدیت داره، با یه سری تفاوت های کوچیک.

شرایط عمومی چک: چک شما باید اینطوری باشه!

1. گواهی عدم پرداخت با کد رهگیری: مهم ترین قدم اینه که حتماً چک رو برگشت زده باشید و از بانک یه گواهی عدم پرداخت بگیرید. نکته حیاتی اینجاست که این گواهی حتماً باید دارای کد رهگیری باشه. بدون کد رهگیری، عملاً کاری از پیش نمی برید.
2. عدم شرطی بودن وصول وجه چک: یعنی چی؟ یعنی تو متن چک نباید نوشته شده باشه که مثلاً این چک زمانی پاس میشه که فلانی فلان کار رو انجام بده. چک باید بدون قید و شرط باشه.
3. عدم قید بابت تضمین یا انجام تعهد: اگر تو متن چک یا حتی تو یه برگه جداگانه، قید شده باشه که این چک بابت ضمانت یه معامله یا انجام یه تعهد خاصی صادر شده، دیگه نمی تونید براش اجرائیه بگیرید. چک باید برای پرداخت وجه نقد باشه، نه تضمین.
4. عدم صدور سفید امضا: اگر چک رو سفید امضا تحویل دادید و بعداً مبلغ یا تاریخش رو پر کردن، این هم ممکنه دردسرساز بشه. چک باید به صورت کامل و با تمام اطلاعات صادر شده باشه.
5. صحیح بودن تاریخ صدور: تاریخ صدور چک نباید خلاف واقع باشه. یعنی واقعاً همون روزی که چک رو نوشتید، همون تاریخ رو هم زده باشید.
6. عدم طرح دعاوی دیگر (ماده ۱۴): اگر چک به دلایلی مثل مفقودی، سرقت، جعل، کلاهبرداری یا خیانت در امانت، مشمول دستور عدم پرداخت شده باشه (یعنی صادرکننده به بانک دستور داده باشه که چک رو پرداخت نکنه)، دارنده چک تا وقتی که تکلیف این موضوع مشخص نشده، نمی تونه درخواست اجرائیه بده.

مدارک مورد نیاز: چی لازم داریم؟

برای اینکه مراحل صدور اجرائیه چک رو طی کنید، یه سری مدارک اصلی رو باید آماده داشته باشید:

• اصل چک برگشت خورده: خب معلومه، باید خود چک رو داشته باشید.
• اصل گواهی عدم پرداخت از بانک: همون برگه ای که از بانک گرفتید و توش نوشته شده که چک برگشت خورده، با همون کد رهگیری مهمش.
• کارت ملی دارنده چک: برای احراز هویت شما که درخواست کننده هستید.

یادتان باشه، بدون گواهی عدم پرداخت دارای کد رهگیری، عملاً نمی توانید برای صدور اجرائیه اقدام کنید. این گواهی مثل کلید اصلی برای شروع فرآیند است!

مراحل گام به گام صدور اجرائیه چک (دو روش اصلی)

خب، حالا که از شرایط لازم مطمئن شدید و مدارکتون هم آماده است، وقتشه بریم سراغ مراحل صدور اجرائیه چک. این فرآیند دو تا مسیر اصلی داره: یکی از طریق دادگاه و یکی هم از طریق اداره ثبت. هر کدوم مزایا و معایب خاص خودش رو داره که الان با هم بررسیشون می کنیم.

گام ۱: برگشت زدن چک و دریافت گواهی عدم پرداخت

اولین و مهم ترین کاری که باید بکنید اینه که برید بانک و چک رو برگشت بزنید. اصلاً تا این کار رو نکنید، هیچ کدوم از مراحل بعدی معنی نداره.

1. مراجعه به بانک: با اصل چک به بانکی که چک رو صادر کرده، مراجعه کنید.
2. درخواست گواهی عدم پرداخت: از شعبه بخواید گواهی عدم پرداخت رو براتون صادر کنه. این گواهی نشون میده که صادرکننده چک موجودی کافی نداشته یا به هر دلیلی چک رو پاس نکرده.
3. تأکید بر کد رهگیری: حتماً حتماً مطمئن بشید که روی گواهی عدم پرداخت، کد رهگیری (سامانه یکپارچه بانک مرکزی) درج شده باشه. این کد برای پیگیری های بعدی، خصوصاً برای چک های صیادی، حیاتیه.

گام ۲: انتخاب مسیر: صدور اجرائیه از طریق دادگاه یا اجرای ثبت؟

بعد از گرفتن گواهی عدم پرداخت، حالا نوبت انتخاب مسیر برای صدور اجرائیه چک هست.

روش اول: صدور اجرائیه از طریق دادگاه (ماده ۲۳ قانون صدور چک)

این روش برای چک های صیادی یکی از سریع ترین و مؤثرترین راه هاست.

1. مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی: با مدارکتون به یکی از این دفاتر مراجعه می کنید.
2. ثبت درخواست صدور اجرائیه چک برگشتی: اینجا یه درخواست تحت عنوان درخواست صدور اجرائیه چک برگشتی ثبت می کنید. این درخواست، برخلاف خیلی از دعاوی دیگه، غیرمالی محسوب میشه و هزینه دادرسی اولیه خیلی کمتری داره. حتی اگر مبلغ چک شما زیر یک میلیارد ریال هم باشه، این درخواست باید در دادگاه های عمومی حقوقی ثبت بشه، نه شورای حل اختلاف.
3. بررسی مدارک توسط دادگاه: دادگاه، بدون اینکه نیاز به تشکیل جلسه دادرسی باشه، فقط مدارک شما (چک و گواهی عدم پرداخت با کد رهگیری) رو بررسی می کنه. اگه همه چی درست باشه و چک شما شرایط لازم رو داشته باشه، قاضی دستور صدور اجرائیه چک رو میده.
4. صدور اجرائیه: بعد از تأیید قاضی، اجرائیه صادر میشه.

روش دوم: صدور اجرائیه از طریق اجرای ثبت (سند لازم الاجرا)

چک از قدیم الایام به عنوان یه سند لازم الاجرا شناخته می شده و می شد از طریق اداره ثبت هم برای وصولش اقدام کرد. این روش هنوز هم برای چک های قدیمی و حتی صیادی (با شرایط خاص) قابل استفاده است.

1. مراجعه به اداره ثبت اسناد و املاک: باید به اداره ثبت محلی که بانک صادرکننده چک در اونجا واقع شده، مراجعه کنید.
2. مراحل تکمیل فرم درخواست و تشکیل پرونده اجرایی: در اونجا یه فرم درخواست پر می کنید و پرونده اجرایی تشکیل میدید.
3. نقش مطابقت امضا: تو این روش، بانک باید در گواهی عدم پرداخت، مطابقت امضای صادرکننده رو با نمونه امضای موجود خودش تأیید کرده باشه. این یه تفاوت مهم با روش دادگاهه که تو روش دادگاه، عدم تأیید امضا، مانع صدور اجرائیه نمیشه.

جدول مقایسه ای جامع: دادگاه یا ثبت، کدام بهتر است؟

برای اینکه بتونید راحت تر تصمیم بگیرید کدوم روش برای شما مناسب تره، یه مقایسه جامع بین دو روش صدور اجرائیه چک از طریق دادگاه و اداره ثبت رو اینجا آوردیم:

ویژگی	روش از طریق دادگاه (ماده ۲۳ قانون چک)	روش از طریق اجرای ثبت (سند لازم الاجرا)
مبنای قانونی	ماده ۲۳ قانون صدور چک (اصلاحی ۱۳۹۷)	قانون ثبت و قانون صدور چک
سرعت	معمولاً سریع تر (بدون دادرسی)	متوسط (بسته به شلوغی اداره ثبت)
هزینه ها	درخواست اولیه غیرمالی و کم هزینه. هزینه دادرسی مطالبه وجه (۳.۵ تا ۴.۵ درصد) بعداً محاسبه می شود.	نیم عشر اجرایی (۵ درصد مبلغ چک) در ابتدا باید پرداخت شود.
مدارک لازم	چک و گواهی عدم پرداخت با کد رهگیری.	چک و گواهی عدم پرداخت (با تأیید مطابقت امضا توسط بانک).
امکان جلب	بله، در صورت عدم وجود اموال کافی و درخواست دارنده.	خیر، اداره ثبت صلاحیت صدور حکم جلب را ندارد.
توقیف اموال	قابل توقیف تمام اموال (منقول و غیرمنقول) به جز مستثنیات دین.	قابل توقیف تمام اموال (منقول و غیرمنقول) به جز مستثنیات دین.
علیه چه کسانی	فقط صادرکننده و صاحب حساب.	فقط صادرکننده و صاحب حساب.
درخواست خسارت تأخیر تأدیه	باید در دعوای جداگانه مطالبه شود.	باید در دعوای جداگانه مطالبه شود.
پیگیری علیه ظهرنویس/ضامن	فقط از طریق طرح دعوای مطالبه وجه در دادگاه ممکن است.	امکان پذیر نیست.
تأیید امضا توسط بانک	نیاز نیست.	الزامی است.

گام ۳: ابلاغ اجرائیه و مهلت ۱۰ روزه

بعد از اینکه اجرائیه صادر شد، چه از طریق دادگاه و چه از طریق اداره ثبت، این اجرائیه به صادرکننده چک ابلاغ میشه. ابلاغ معمولاً از طریق سامانه های ابلاغ الکترونیک (مثل ثنا) صورت می گیره.

• نحوه ابلاغ: ابلاغ الکترونیکی، راه اصلی و سریع برای اطلاع رسانی به صادرکننده چک هست.
• مهلت ۱۰ روزه: صادرکننده چک از تاریخی که اجرائیه بهش ابلاغ میشه، ده روز مهلت داره که مبلغ چک رو به حسابی که اعلام شده (حساب دادگاه یا حساب اداره ثبت) واریز کنه.
• تبعات عدم پرداخت: اگر تو این ده روز پول پرداخت نشه، یعنی صادرکننده چک به اجرائیه بی توجهی کرده و دیگه شما می تونید سراغ مراحل بعدی برید که همون توقیف اموال و در صورت لزوم، حکم جلب هست. این مهلت ۱۰ روزه خیلی مهمه و باید حسابی حواستون بهش باشه.

اقدامات پس از صدور اجرائیه و عدم پرداخت وجه چک

خب، فرض کنید اجرائیه چک صادر شده و به صادرکننده چک هم ابلاغ شده، اما اون تو مهلت ۱۰ روزه پول رو پرداخت نکرده. حالا چکار باید بکنیم؟ اینجاست که دیگه نوبت به اقدامات جدی تر می رسه تا مطالباتتون رو وصول کنید. این مراحل شامل تشکیل پرونده اجرایی، توقیف اموال و در صورت نیاز، درخواست حکم جلب میشه.

تشکیل پرونده اجرایی: پیگیری جدی

بعد از اینکه مهلت ۱۰ روزه تموم شد و وجه چک پرداخت نشد، شما باید به مرجع صادرکننده اجرائیه (واحد اجرای احکام دادگستری یا اداره اجرای ثبت) مراجعه کنید و درخواست تشکیل پرونده اجرایی رو بدید.

1. مراجعه و درخواست: با مدارک مربوط به اجرائیه و ابلاغیه ها، به واحد مربوطه مراجعه می کنید.
2. پیگیری پرونده: بعد از تشکیل پرونده، دیگه شما وارد فاز پیگیری فعال برای وصول طلب تون می شید.

توقیف اموال صادرکننده چک: راهی برای رسیدن به پولتان

یکی از قدرتمندترین ابزارهایی که بعد از صدور اجرائیه چک در اختیار شما قرار می گیره، توقیف اموال بدهکاره. اینجا می تونید سراغ هر نوع مالی که صادرکننده چک داره برید و اون رو توقیف کنید.

• انواع اموال قابل توقیف:
  1. حساب های بانکی: می تونید از طریق اجرای احکام، درخواست مسدودی و توقیف حساب های بانکی صادرکننده چک رو در هر بانکی بدید.
  2. خودرو: اگه صادرکننده ماشینی به نامش داره، می تونید درخواست توقیف پلاک و سپس خود خودرو رو از طریق اداره راهور بدید.
  3. ملک: اگه ملک یا زمینی به نامش هست، می تونید از طریق اداره ثبت اسناد و املاک، درخواست توقیف اون رو بکنید.
  4. سهام و اوراق بهادار: سهام شرکت ها یا اوراق بهاداری که در بورس یا فرابورس داره، قابل توقیف هستند.
  5. حقوق و مزایا: اگه صادرکننده چک کارمند هست، می تونید درخواست توقیف بخشی از حقوق و مزایاش رو (به میزان مشخصی که قانون تعیین کرده) بدید.
• استثنائات دین: البته باید بدونید که همه اموال قابل توقیف نیستن. قانون یه سری اموال رو به عنوان مستثنیات دین معرفی کرده که برای امرار معاش و زندگی ضروری هستند و نمیشه توقیفشون کرد. مثلاً مسکن مورد نیاز و مناسب شأن، ابزار کار، ودیعه اجاره، و مقداری از حقوق که برای زندگی ضروریه.
• مراحل استعلام و توقیف: شما باید درخواست استعلام اموال رو به واحد اجرای احکام بدید. اونها با مکاتبه با مراجع مختلف (بانک مرکزی، اداره ثبت اسناد، راهور، سازمان بورس و اوراق بهادار و …) اموال بدهکار رو شناسایی و توقیف می کنند.

درخواست حکم جلب (در صورت عدم وجود اموال کافی): آخرین راهکار

اگر بعد از کلی پیگیری و تلاش، معلوم شد که صادرکننده چک هیچ مالی برای توقیف نداره یا اموالش کفاف بدهی شما رو نمیده، می تونید درخواست حکم جلب رو مطرح کنید. البته یادتون باشه که حکم جلب فقط از طریق دادگاه صادر میشه و اداره ثبت چنین صلاحیتی نداره.

• شرایط حکم جلب: باید درخواست بدید و ثابت کنید که بدهکار اموالی برای پرداخت نداره.
• مدت اعتبار: حکم جلب معمولاً دارای اعتبار مشخصی هست که باید در طول اون مدت پیگیری بشه.

حکم جلب برای چک های برگشتی، فقط در صورتی قابل اجراست که دارنده چک از طریق دادگاه اقدام کرده باشد و ثابت شود صادرکننده مالی برای پرداخت بدهی ندارد. اداره ثبت نمی تواند حکم جلب صادر کند.

مطالبه خسارت تأخیر تأدیه: پول شما با سودش!

وقتی پول شما دیرتر از موعد به دستتون میرسه، در واقع ضرر کرده اید. قانون این ضرر رو جبران می کنه و بهش میگن خسارت تأخیر تأدیه.

• نحوه محاسبه: مبلغ خسارت تأخیر تأدیه بر اساس شاخص بانک مرکزی محاسبه میشه و به روز اضافه میشه. بر اساس رأی وحدت رویه دیوان عالی کشور، مبدأ محاسبه خسارت تأخیر تأدیه، تاریخ سررسید چک است، نه تاریخ برگشت خوردن یا تاریخ دادخواست.
• لزوم طرح دعوای جداگانه: برخلاف اصل مبلغ چک، خسارت تأخیر تأدیه رو معمولاً باید از طریق طرح یه دعوای حقوقی جداگانه در دادگاه مطالبه کنید. یعنی اجرائیه فقط برای اصل مبلغ چک صادر میشه و برای این خسارت، باید جداگانه اقدام کنید.

نکات حقوقی مهم و کاربردی تکمیلی در مورد اجرائیه چک

در مراحل صدور اجرائیه چک یه سری نکات و ریزه کاری های حقوقی وجود داره که دونستنشون خیلی مهمه و می تونه شما رو از کلی دردسر نجات بده. این نکات هم برای دارندگان چک و هم برای صادرکنندگان چک می تونه مفید باشه.

اجرائیه علیه چه کسانی قابل صدور است؟

یکی از سوالات پرتکرار اینه که این اجرائیه چک رو میشه علیه هر کسی که امضاش پای چک هست صادر کرد؟ جوابش اینه: نه! اجرائیه مستقیم فقط و فقط علیه صادرکننده چک و صاحب حساب قابل صدوره. یعنی اگه کسی چک رو پشت نویسی (ظهرنویسی) کرده باشه یا ضامن شده باشه، از طریق اجرائیه مستقیم نمیشه اموالش رو توقیف کرد. برای این افراد، باید یه دعوای مطالبه وجه جداگانه تو دادگاه مطرح کنید.

تفاوت اجراییه چک صیادی و چک های قدیمی (غیرصیادی)

قانون جدید چک که از سال ۱۳۹۷ به بعد اجرا شده، تفاوت های زیادی بین چک های صیادی و چک های قدیمی ایجاد کرده. برای چک های صیادی، فرآیند صدور اجرائیه از طریق دادگاه خیلی سریع تر و راحت تر شده و دیگه نیازی به طی کردن مراحل طولانی دادرسی نیست. اما برای چک های قدیمی (همون چک هایی که بنفش رنگ نیستن و تو سامانه صیاد ثبت نشده بودن) هم میشه اجرائیه گرفت، به شرط اینکه:

• در گواهی عدم پرداخت، کد رهگیری درج شده باشه.
• از تاریخ صدور چک یا گواهی عدم پرداخت، بیش از پنج سال نگذشته باشه.

ابطال اجرائیه چک: حق صادرکننده چک

ممکنه صادرکننده چک مدعی بشه که اجرائیه چک به ناحق صادر شده و درخواست ابطال اون رو بده. چه وقت این اتفاق می افته؟

• شرایط ابطال: اگه صادرکننده بتونه ثابت کنه که چک به صورت تضمینی یا مشروط صادر شده، یا اینکه جعلی بوده یا ازش سرقت شده، می تونه درخواست ابطال اجرائیه رو بده.
• مراحل قانونی: برای ابطال، باید به دادگاهی که اجرائیه رو صادر کرده، مراجعه و درخواست رو مطرح کرد. اگه دلایل کافی و مستند داشته باشه، دادگاه می تونه اجرائیه رو باطل کنه.

اعسار از پرداخت وجه چک: قسط بندی بدهی

گاهی اوقات صادرکننده چک واقعاً توانایی پرداخت یکجای مبلغ چک رو نداره. در این شرایط، قانون بهش حق داده که درخواست اعسار از پرداخت وجه چک رو مطرح کنه.

• حقوق صادرکننده: اگه اعسار ثابت بشه، بدهکار می تونه بدهی خودش رو به صورت قسطی پرداخت کنه.
• شرایط و مدارک: برای درخواست اعسار، باید به دادگاه مراجعه و مدارک مربوط به وضعیت مالی و عدم توانایی پرداخت رو ارائه داد.

دستور عدم پرداخت (ماده ۱۴ قانون صدور چک) و تأثیر آن بر اجرائیه

فرض کنید چک شما گم شده، سرقت رفته یا جعل شده. در این شرایط می تونید به بانک دستور عدم پرداخت وجه چک رو بدید (ماده ۱۴). اما یه نکته مهم داره:

• مهلت یک هفته ای: بعد از دستور عدم پرداخت به بانک، شما فقط یک هفته مهلت دارید که یه دعوای حقوقی یا کیفری در مورد چک (مثلاً شکایت سرقت، جعل یا مفقودی) رو تو دادگاه مطرح کنید و گواهی اون رو به بانک ارائه بدید.
• اثر عدم رعایت مهلت: اگه این مهلت یک هفته ای رو رعایت نکنید و گواهی رو به بانک ندید، دستور عدم پرداخت شما باطل میشه و دارنده چک می تونه برای صدور اجرائیه چک اقدام کنه. پس این مهلت رو دست کم نگیرید.

انتقال چک پس از برگشت خوردن: آیا منتقل الیه می تواند اجرائیه دهد؟

یه بحث حقوقی مهم دیگه اینه که اگه چک بعد از برگشت خوردن، به شخص دیگه ای منتقل بشه، اون شخص می تونه درخواست اجرائیه بده؟ در این مورد بین حقوقدانان اختلاف نظر هست:

• نظریه غالب (و نظریه مشورتی قوه قضاییه): اکثر حقوقدانان و همچنین نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه معتقدند که شخصی که چک بعد از برگشت خوردن بهش منتقل شده، دیگه دارنده قانونی به معنای تبصره ۱ ماده ۲۱ مکرر و ماده ۲۳ قانون صدور چک نیست و نمی تونه درخواست صدور اجرائیه چک رو بده. این یعنی انتقال چک بعد از برگشت، جنبه مدنی پیدا می کنه و برای وصولش باید دعوای مطالبه وجه در دادگاه مطرح بشه.

نقش وکیل متخصص در فرآیند صدور اجرائیه: یه راه میانبر امن

شاید فکر کنید که خودتون می تونید از پس این مراحل صدور اجرائیه چک بربیاید. اما واقعیت اینه که پیچیدگی های قانونی و ریزه کاری های حقوقی این فرآیند کم نیست.

• مزایای استفاده از وکیل: یه وکیل متخصص در امور چک و اسناد تجاری می تونه به شما کمک کنه که:
  • پرونده تون رو سریع تر و بدون اشتباه پیش ببرید.
  • از تمام ظرفیت های قانونی برای وصول مطالباتتون استفاده کنید.
  • در مواجهه با چالش های احتمالی (مثل ابطال اجرائیه یا اعسار) بهترین دفاع رو داشته باشید.
  • در کمترین زمان و با کمترین دردسر به پولتون برسید.

هزینه ها و مدت زمان تقریبی صدور اجرائیه

وقتی پای کارهای قانونی وسط میاد، یکی از مهم ترین سوالاتی که تو ذهن همه پیش میاد، بحث هزینه ها و مدت زمان انجام کارهاست. مراحل صدور اجرائیه چک هم از این قاعده مستثنی نیست و باید از قبل بدونید که چقدر باید هزینه کنید و چقدر طول میکشه تا به نتیجه برسید.

هزینه دادرسی: چقدر باید بپردازیم؟

این قسمت بسته به اینکه کدوم روش رو برای صدور اجرائیه چک انتخاب کنید، متفاوته:

• هزینه صدور اجرائیه از طریق دادگاه: خبر خوب اینه که درخواست اولیه صدور اجرائیه چک از طریق دادگستری، هزینه دادرسی چندانی نداره و معمولاً به صورت غیرمالی محسوب میشه. اما اگه بعداً بخواید خسارت تأخیر تأدیه یا هزینه های دیگه رو مطالبه کنید، اون موقع باید هزینه دادرسی رو بر اساس مبلغ خواسته (که معمولاً ۳.۵ درصد از اصل مبلغ چک هست) پرداخت کنید. این هزینه در مراحل واخواهی و تجدیدنظرخواهی ممکنه تا ۴.۵ درصد هم برسه.
• هزینه صدور اجرائیه از طریق اداره ثبت: اگه سراغ اداره ثبت برید، باید همون ابتدا نیم عشر اجرایی رو پرداخت کنید. نیم عشر اجرایی یعنی ۵ درصد از کل مبلغ چک که باید به عنوان هزینه اجرایی به اداره ثبت پرداخت بشه.
• هزینه حق الوکاله وکیل: اگه تصمیم گرفتید از یه وکیل چک کمک بگیرید، که قطعاً پیشنهاد میشه، باید هزینه حق الوکاله وکیل رو هم در نظر بگیرید. این مبلغ بر اساس توافق با وکیل و تعرفه های قانونی مشخص میشه.

مدت زمان فرآیند: چقدر باید صبر کنیم؟

مدت زمان مراحل صدور اجرائیه چک می تونه متغیر باشه و به عوامل مختلفی بستگی داره، مثلاً:

• شلوغی مراجع قضایی یا اداره ثبت: طبیعتاً هر چقدر این مراجع شلوغ تر باشن، کار شما هم بیشتر طول میکشه.
• کامل بودن مدارک شما: اگه از اول مدارکتون کامل و بدون نقص باشه، کارها سریع تر پیش میره.
• محل زندگی صادرکننده چک و نحوه ابلاغ: اگه صادرکننده چک مدام جابجا بشه یا نشانی مشخصی نداشته باشه، ابلاغ اجرائیه ممکنه زمان بر بشه.
• اقدامات صادرکننده چک: مثلاً اگه صادرکننده درخواست اعسار بده یا بخواد اجرائیه رو باطل کنه، فرآیند طولانی تر میشه.

به طور کلی، اگه همه چیز روال عادی خودش رو طی کنه:

• گرفتن گواهی عدم پرداخت: معمولاً همون روز یا نهایتاً یک روز کاری.
• صدور اجرائیه از طریق دادگاه: اگه مدارک کامل باشه، ممکنه از چند روز تا چند هفته طول بکشه.
• ابلاغ اجرائیه: بسته به سامانه ابلاغ و دسترسی صادرکننده، از چند روز تا چند هفته.
• مهلت ۱۰ روزه پرداخت: این مهلت قانونی ثابت هست.
• توقیف اموال و بقیه مراحل: این بخش می تونه طولانی تر باشه، از چند هفته تا چند ماه، چون نیاز به استعلام و پیگیری های اداری داره.

پس با یه حساب سرانگشتی، کل فرآیند از برگشت زدن چک تا رسیدن به پولتون، می تونه از چند هفته تا چند ماه متغیر باشه. استفاده از وکیل متخصص می تونه تا حد زیادی این زمان رو کوتاه تر و فرآیند رو بهینه تر کنه.

نتیجه گیری

همونطور که دیدیم، مراحل صدور اجرائیه چک، اگهچه در نگاه اول ممکنه پیچیده به نظر بیاد، اما با آگاهی و شناخت درست از قانون، می تونید به راحتی حق و حقوقتون رو پیگیری کنید. از همون لحظه اول که چک برگشت می خوره و گواهی عدم پرداخت رو می گیرید، تا مراحل انتخاب مسیر دادگاه یا ثبت، ابلاغ اجرائیه، توقیف اموال و حتی درخواست حکم جلب، هر قدمی رو که برمی دارید، باید با دقت و آگاهی باشه. قانونگذار برای حمایت از شما که دارنده چک هستید، راهکارهای خوبی گذاشته تا پولتون رو زودتر پس بگیرید.

یادتون باشه که اقدام به موقع، نکته کلیدی در وصول مطالبات هست. هر چقدر زودتر برای صدور اجرائیه چک اقدام کنید، شانس شما برای توقیف اموال بدهکار و رسیدن به پولتون بیشتر میشه. همچنین، همیشه توصیه می کنیم که اگه حس می کنید این مسیر براتون پیچیده است یا وقت کافی برای پیگیری ندارید، حتماً از مشاوره و کمک یک وکیل متخصص در امور چک و اسناد تجاری استفاده کنید. یک وکیل کاربلد می تونه راهنمای خوبی برای شما باشه و این فرآیند رو به بهترین شکل ممکن و در سریع ترین زمان پیش ببره.

پس اگه چک برگشتی دارید و دنبال راهکار هستید، دیگه نگران نباشید. با اطلاعاتی که اینجا به دست آوردید، می تونید با اطمینان بیشتری برای صدور اجرائیه چک اقدام کنید. برای مشاوره تخصصی و گام های بعدی، همیشه می تونید با کارشناسان حقوقی ما در تماس باشید تا در این مسیر مهم، تنها نباشید.