مهریه مقدم است یا بدهی؟

اولویت مهریه بر سایر بدهی ها، یک جواب قطعی بله یا خیر ندارد و مثل بسیاری از مسائل حقوقی، به شرایط و جزئیات پرونده بستگی دارد. این حق مالی مهم زن، گاهی می تواند بر بدهی های دیگر مرد ارجحیت پیدا کند و گاهی هم در پس سایر مطالبات قرار می گیرد. این پیچیدگی باعث شده تا خیلی ها سردرگم بمانند و ندانند دقیقاً چه حقوقی دارند یا در مواجهه با این شرایط چه کاری باید انجام دهند.

توی این مقاله می خواهیم حسابی این موضوع را موشکافی کنیم و ببینیم مهریه کجای دعوای بدهی ها قرار می گیرد. قرار است با هم تمام جوانب قانونی و البته آن چیزی که توی دادگاه ها و اداره ثبت اتفاق می افتد را بررسی کنیم. از ماهیت مهریه گرفته تا انواع بدهی ها و چگونگی برخورد قانون با هرکدام، همه و همه را با زبانی ساده و خودمانی توضیح می دهیم تا شما که چه زن هستید و می خواهید حق تان را بگیرید، چه مرد هستید و درگیر بدهی شده اید و چه طلبکاری هستید که پولتان را از مردی می خواهید، همه و همه بتوانید با آگاهی کامل تصمیم بگیرید و قدم بردارید. پس بیایید با هم وارد این دنیای پر پیچ و خم حقوقی شویم تا هر کسی بداند مهریه مقدم است یا بدهی؟

مهریه چیه اصلا؟ بیایید از پایه شروع کنیم!

قبل از اینکه وارد بحث پیچیده اولویت ها و بدهی ها شویم، بد نیست یک یادآوری بکنیم که اصلاً مهریه چیست و چرا اینقدر مهم است. مهریه، هدیه ای است که مرد در زمان عقد نکاح به همسرش تقدیم می کند. این هدیه یک چیز الکی و نمادین نیست؛ کاملاً یک حق مالی جدی و قانونی برای زن است و همین که صیغه عقد خوانده شد، زن مالک آن می شود. یعنی حتی لازم نیست وارد زندگی مشترک شوند یا اصلاً عروسی بگیرند؛ همین که بله را گفتند، مهریه مالِ زن است و می تواند هر جور که دلش می خواهد در آن تصرف کند.

ماهیت حقوقی مهریه: یه حق قطعی و فوری برای زن

توی قانون مدنی خودمان، ماده ۱۰۸۲ خیلی واضح گفته: به مجرد عقد، زن مالک مهریه می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن داشته باشد. این یعنی مهریه یک دین مستقل و قطعی است، درست مثل این است که شما از کسی پول طلب داشته باشید. فرقش این است که مبنایش ازدواج است و نه یک معامله تجاری. زن می تواند هر زمان که دلش خواست، مهریه را از شوهرش مطالبه کند. فرقی هم ندارد که مرد پولدار باشد یا بی پول، فعلاً قسطی بدهد یا یکجا، اصل حق برای زن برقرار است.

اما همین دین بودن مهریه، خودش سرمنشأ خیلی از بحث ها و اختلاف هاست. وقتی مرد بدهی های دیگری هم دارد، اینجاست که پای اولویت بندی به میان می آید. آیا این دین مهریه، با بقیه دیون فرق می کند؟ جلوتر می فهمیم.

انواع مهریه و داستان مطالبه شون

مهریه هم خودش انواع و اقسام دارد که نحوه مطالبه و گاهی حتی اولویت بندی آن را حسابی تحت تاثیر قرار می دهد. شناخت این تفاوت ها خیلی مهم است:

• مهریه عندالمطالبه: این رایج ترین نوع مهریه است. عندالمطالبه یعنی به محض درخواست. یعنی زن هر وقت اراده کند، می تواند مهریه اش را از شوهرش مطالبه کند و مرد موظف به پرداخت آن است. برای این نوع مهریه، زن نیازی به اثبات توانایی مالی شوهر ندارد و می تواند فوراً اقدام کند.
• مهریه عندالاستطاعه: این نوع مهریه کمتر رایج است و معمولاً توی عقدنامه قید می شود. عندالاستطاعه یعنی در صورت توانایی مالی مرد. اینجا قضیه یک کم فرق می کند؛ زن برای اینکه بتواند مهریه اش را بگیرد، باید ثابت کند که شوهرش توانایی مالی برای پرداخت مهریه را دارد. خب، خودتان می دانید که اثبات توانایی مالی کسی، کار آسانی نیست و همین باعث می شود مطالبه این نوع مهریه سخت تر و زمان برتر باشد.
• مهریه عین معین و کلی (وجه نقد/سکه):
  • مهریه عین معین: فرض کنید مهریه زن یک خانه خاص، یک قطعه زمین مشخص یا یک ماشین با پلاک معلوم باشد. در این حالت، زن مالک همان عین می شود. اگر آن مال موجود و مشخص باشد، توقیف و مطالبه آن راحت تر است و حتی می تواند اولویت خاصی پیدا کند، مخصوصاً اگر قبل از هر توقیف دیگری صورت گرفته باشد.
  • مهریه کلی (مثل سکه یا وجه نقد): وقتی مهریه مثلاً ۱۰۰۰ سکه بهار آزادی یا مبلغ مشخصی پول باشد، یک دین کلی محسوب می شود. در این حالت، زن مالک تعداد مشخصی سکه یا مقدار مشخصی پول است و نه یک سکه یا اسکناس خاص. بیشتر بحث های اولویت بندی مهریه با بدهی های دیگر، برای همین نوع مهریه مطرح می شود.

قانون چه می گوید؟ نگاهی به قواعد کلی اولویت بدهی ها

حالا که فهمیدیم مهریه چیست و چه انواعی دارد، وقتش رسیده که برویم سراغ اصل مطلب: وقتی چند نفر از یک نفر طلب دارند، کدام یکی جلوتر می افتد؟ آیا قانونی برای این اولویت بندی وجود دارد؟ بله، قانون برای این موارد، قواعد کلی دارد که دانستنشان حسابی به کارتان می آید.

اصل کلی: هر کی زرنگ تر باشه، زودتر توقیف می کنه!

توی دنیای طلبکاری، یک اصل خیلی مهم وجود دارد که می گوید: هر کس زودتر اقدام کند و مال را توقیف نماید، اولویت در دریافت دارد. یعنی اگر مردی به چند نفر بدهکار باشد (مثلاً به بانک، به دوستش و به همسرش بابت مهریه)، آن کسی که زودتر می رود سراغ قانون و اموال بدهکار را توقیف می کند، شانس بیشتری برای وصول طلبش دارد. این قاعده به من تقدم یا حق تقدم بر اساس زمان توقیف معروف است.

برای همین است که توی پرونده های حقوقی، سرعت عمل خیلی مهم است. اگر زنی مهریه خودش را مطالبه کند و بتواند قبل از سایر طلبکاران، مالی از شوهرش (مثل حساب بانکی، ماشین، یا بخشی از یک ملک) را توقیف کند، او در صف اول قرار می گیرد. اما اگر یک طلبکار دیگر زودتر اقدام کرده و همان مال را توقیف کرده باشد، اولویت با او خواهد بود. پس یادتان باشد: سرعت عمل، برگ برنده بزرگی است.

دیون با وثیقه رسمی: وقتی یه مال از قبل قفلی داره!

اینجا قضیه یک کم فرق می کند و اصل هر کی زودتر توقیف کنه کنار می رود. تصور کنید مردی برای گرفتن وام، یک ملکش را در رهن بانک گذاشته است. حالا اگر زن بخواهد مهریه اش را از همان ملک بگیرد، تکلیف چیست؟

طبق ماده ۳۴ قانون اجرای احکام مدنی، حق تقدم مرتهن (یعنی کسی که وثیقه به نام اوست، مثل بانک یا صاحب رهن) یا دارنده سند رسمی، بر سایر طلبکاران حفظ می شود. این یعنی اگر یک مال (مثل خانه یا زمین) از قبل به صورت رسمی و قانونی در رهن یا وثیقه باشد، اولویت پرداخت از محل فروش آن مال، با همان طلبکاری است که مال را در رهن دارد. به عبارت دیگر، پول بانک یا وام دهنده اول باید پرداخت شود، بعد اگر چیزی از فروش آن مال باقی ماند، به سایر طلبکاران (از جمله زن بابت مهریه) تعلق می گیرد.

اینجاست که اهمیت رسمی بودن وثیقه روشن می شود. اگر وثیقه به صورت عادی یا شفاهی باشد، این حق تقدم را ندارد. پس وقتی می گوییم مال قفلی دارد، منظورمان همان رهن رسمی یا وثیقه ثبت شده است. این قاعده یکی از مهم ترین استثناها بر اصل کلی اولین توقیف کننده است.

ضمناً در همین زمینه، مفهوم مستثنیات دین هم مطرح می شود که در ادامه بیشتر در موردش حرف می زنیم. این مستثنیات، اموالی هستند که حتی با وجود بدهی هم نمی توان آن ها را توقیف کرد و جزو نیازهای اساسی بدهکار محسوب می شوند.

مهریه در مقابل سایر بدهی ها: سناریوهای رایج و پیچیدگی ها

خب، رسیدیم به بخش اصلی و پرچالش مقاله! حالا بیایید سناریوهای مختلف را بررسی کنیم و ببینیم مهریه در برابر هر نوع بدهی دیگر، چه وضعیتی دارد و اولویت با کدام است. اینجا دیگر از کلی گویی خارج می شویم و وارد جزئیات می شویم.

۱. مهریه و طلبکاران عادی (همسایه ها، دوست و آشنا، مغازه دار): کی جلوتره؟

فرض کنید شوهر شما به دوستش پول قرض کرده، یا به یک مغازه دار بدهکار است و همزمان شما هم مهریه تان را طلب کرده اید. در این حالت، همان اصل هر کی زودتر توقیف کنه به کار می آید. مهریه و این نوع بدهی ها، هر دو دین عادی محسوب می شوند و هیچ کدام بر دیگری برتری ماهوی ندارند.

یعنی اگر شما قبل از دوست یا مغازه دار، مالی از شوهرتان (مثلاً حساب بانکی، ماشین، سهام یا بخشی از یک ملک که در رهن نیست) را توقیف کنید، مهریه شما اولویت پیدا می کند. اما اگر آن طلبکار عادی زودتر اقدام کرده باشد و همان مال را توقیف کرده باشد، او در اولویت قرار می گیرد. سرعت عمل شما در اینجا تعیین کننده است.

توی این جور موارد، تامین خواسته یک ابزار خیلی قوی است. تامین خواسته یعنی زن (یا هر طلبکار دیگر) قبل از صدور حکم نهایی، از دادگاه درخواست می کند تا برای تضمین طلبش، اموال مرد را موقتاً توقیف کند. این کار باعث می شود که مرد نتواند اموالش را جابه جا یا پنهان کند و شانس وصول مهریه یا طلب، بالاتر می رود.

۲. مهریه در برابر وام بانکی و رهن ملک: وقتی خونه گروئه!

این یکی از مهم ترین و پرتکرارترین موارد است. تصور کنید شوهر شما خانه ای دارد که برای گرفتن وام، آن را در رهن بانک گذاشته است. حالا اگر شما مهریه تان را طلب کنید و بخواهید از فروش همین خانه مهریه تان را بگیرید، حق تقدم با کیست؟

اینجا، حق تقدم با بانک یا هر کسی است که ملک رسماً در رهن او قرار گرفته است. یعنی اول باید طلب بانک از محل فروش آن ملک پرداخت شود. اگر از قیمت فروش ملک چیزی اضافه آمد، آن وقت این مازاد به زن بابت مهریه یا سایر طلبکاران تعلق می گیرد. اگر هم پول فروش ملک فقط به اندازه طلب بانک باشد، دیگر چیزی برای مهریه یا طلبکاران دیگر باقی نمی ماند. این قضیه به خاطر رسمی بودن رهن و وجود سند معتبر است.

پس اگر ملکی در رهن است، روی آن برای وصول کامل مهریه (حداقل تا قبل از تسویه حساب رهن) حساب باز نکنید.

۳. مهریه و بدهی های مالیاتی: پای دولت وسط باشه، فرق می کنه!

خب، هر جا پای دولت وسط بیاید، قواعد یک کم عوض می شود. مالیات، یکی از بدهی هایی است که دولت برای وصول آن، حق تقدم ویژه ای دارد. یعنی اگر مردی بدهی مالیاتی داشته باشد، دولت در وصول مالیات بر تمامی طلبکاران دیگر (حتی مهریه) حق تقدم دارد.

این یعنی اگر اموال مردی توقیف شود و همزمان بدهی مالیاتی و مهریه داشته باشد، ابتدا مالیات دولت از آن اموال پرداخت می شود و بعد از آن، اگر پولی باقی ماند، سایر مطالبات (از جمله مهریه) بررسی می شوند. این یک قاعده قطعی است.

۴. مهریه و نفقه (زن و بچه): نون شب واجب تر از مهریه است؟

این یکی هم خیلی مهم است. نفقه، یعنی هزینه های زندگی ضروری زن و فرزندان که مرد موظف به پرداخت آن است. نفقه و مهریه، هر دو حقوقی برای زن هستند، اما اولویت شان متفاوت است.

به طور کلی، نفقه جاری (به خصوص نفقه فرزند) بر مهریه اولویت دارد. یعنی تامین هزینه های خورد و خوراک، پوشاک، مسکن و درمان زن و فرزندان، از نظر قانون، ضروری تر و مقدم بر پرداخت مهریه است. قانونگذار معتقد است که زندگی فعلی و نیازهای حیاتی در اولویت هستند.

اما اگر نفقه معوقه باشد (یعنی نفقه مربوط به گذشته که مرد پرداخت نکرده)، وضع کمی فرق می کند. نفقه معوقه، مثل یک دین عادی محسوب می شود و در این صورت، با مهریه هم ردیف می شود و باز هم قاعده هر کی زودتر توقیف کنه اهمیت پیدا می کند. البته باید توجه داشت که نفقه فرزند، حتی نفقه معوقه آن، ممکن است در برخی شرایط خاص و برای حفظ مصالح کودک، اولویت بیشتری پیدا کند.

۵. مهریه و چک برگشتی یا سفته: قضیه فرق داره؟

اینجا هم داستان شبیه طلبکاران عادی است. چک برگشتی و سفته، اسناد تجاری محسوب می شوند و دارندگان آن ها می توانند برای وصول طلبشان اقدام کنند. اگر مردی بابت چک یا سفته بدهکار باشد و همزمان مهریه هم مطرح باشد، اولویت با کسی است که زودتر از طریق مراجع قانونی اقدام به توقیف اموال کرده باشد.

یعنی اگر زن زودتر از صاحب چک یا سفته، مالی را توقیف کند، مهریه اش اولویت دارد و برعکس. البته گاهی در مورد چک و سفته، قوانین خاصی برای پیگیری وجود دارد که می تواند سرعت عمل را بیشتر کند، اما در نهایت، بحث توقیف اموال و زمان آن، تعیین کننده است.

۶. مستثنیات دین: اموالی که دست نخورده می مانند!

تا اینجا گفتیم که می شود اموال مرد را برای مهریه توقیف کرد. اما آیا هر مالی را می توان توقیف کرد؟ قطعاً خیر! قانون برای حمایت از بدهکار و جلوگیری از اینکه او کاملاً بی خانمان و بی چیز شود، یک سری اموال را از توقیف شدن مستثنی کرده است. اینها را می گوییم مستثنیات دین.

مستثنیات دین شامل مواردی مثل: مسکن مورد نیاز و مناسب شان بدهکار و خانواده اش، اثاثیه ضروری زندگی، ابزار و وسایل کار و امرار معاش (مثل ماشین یک راننده تاکسی یا ابزار یک نجار)، مقداری از وجه نقد که برای گذران زندگی در ایام توقیف ضروری است و بعضی از اموال دیگر.

این یعنی حتی اگر زن بخواهد مهریه اش را بگیرد، نمی تواند خانه کوچک و تنها وسیله زندگی شوهرش را توقیف کند. این قانون در پرونده های مهریه هم به شدت رعایت می شود و بر توانایی زن برای وصول کامل مهریه تاثیر می گذارد. اگر مرد به جز این مستثنیات، مال دیگری نداشته باشد، زن نمی تواند مهریه اش را به طور کامل یا اصلاً از او بگیرد، مگر اینکه مرد بعداً صاحب مال و اموال شود.

۷. مهریه بعد از فوت همسر: ارث و میراث و داستان دیون!

اگر خدای نکرده مرد فوت کند، ترکه (ارث و اموال باقی مانده) او قبل از تقسیم بین ورثه، باید صرف پرداخت دیون و بدهی هایش شود. اینجا هم مهریه، جایگاه خاصی دارد:

1. هزینه های کفن و دفن و تجهیز میت: اینها اولین چیزهایی هستند که از ترکه پرداخت می شوند.
2. دیون دارای وثیقه رسمی: اگر مالی در رهن یا وثیقه باشد، طلب آن طلبکار (مثل بانک) از محل آن مال پرداخت می شود.
3. دیون ممتاز: برخی دیون مثل نفقه معوقه همسر یا فرزند، بدهی های ناشی از بیماری های خاص و مهریه تا سقف معینی (معمولاً طبق قانون ۱۱۰ سکه اول در برخی تفسیرها به عنوان دین ممتاز تلقی می شود) جزء دیون ممتاز محسوب می شوند. این دیون معمولاً بر سایر دیون عادی ارجحیت دارند.
4. مهریه: بعد از موارد بالا، مهریه زن (به خصوص آن بخش که از سقف دین ممتاز بیشتر است) پرداخت می شود.
5. سایر دیون عادی: بعد از همه اینها، نوبت به سایر بدهی های عادی مرد می رسد.
6. وصیت: اگر مرد وصیت کرده باشد، یک سوم از باقیمانده ترکه صرف اجرای وصیت می شود.
7. تقسیم ارث: و در نهایت، باقیمانده ترکه بین ورثه تقسیم می شود.

همانطور که می بینید، مهریه جایگاه نسبتاً خوبی در این ترتیب دارد، اما باز هم دیون ممتاز و با وثیقه رسمی بر آن مقدم هستند.

۸. مهریه در ورشکستگی (تاجر) و اعسار (غیرتاجر): پول نباشه، چی میشه؟

این دو وضعیت، یعنی ورشکستگی برای تاجران و اعسار برای افراد عادی، شرایطی هستند که فرد توانایی پرداخت بدهی هایش را ندارد. اینجا هم وضعیت مهریه کمی متفاوت می شود:

• ورشکستگی (برای تاجران): اگر مرد تاجر باشد و ورشکست شود، اموالش تحت نظر اداره تصفیه امور ورشکستگی قرار می گیرد. در اینجا هم مهریه جزو دیون است، اما باید دید در تقسیم اموال تاجر ورشکسته، چه رتبه ای پیدا می کند. معمولاً دیون دارای وثیقه و برخی دیون ممتاز، بر مهریه اولویت دارند.
• اعسار (برای غیرتاجران): اگر مردی تاجر نباشد و نتواند بدهی هایش (از جمله مهریه) را پرداخت کند، می تواند دادخواست اعسار بدهد. با اثبات اعسار، دادگاه مهریه را برای مرد به صورت اقساطی تعیین می کند. اینجا مهریه قسط بندی شده و زن باید صبر کند تا اقساط پرداخت شود. در این وضعیت، دیگر بحث توقیف اموال معنی چندانی ندارد، چون مرد اموال قابل توقیفی ندارد و آنچه دارد هم جزو مستثنیات دین است.

توی بحث اعسار، حتماً باید به محدودیت ۱۱۰ سکه بهار آزادی هم اشاره کنیم. قانون می گوید برای مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی، اگر مرد اموالی برای پرداخت نداشته باشد، حکم جلب یا زندان برای او صادر می شود (البته در حال حاضر سیاست کاهش جمعیت زندانی ها باعث شده این موضوع کمتر اتفاق بیفتد و جلب صادر نشود، اما همچنان حق زن پابرجاست). اما برای مهریه بیش از ۱۱۰ سکه، دیگر حکم جلب یا زندان صادر نمی شود، حتی اگر مرد مال و اموالی نداشته باشد. البته این به این معنی نیست که بقیه مهریه ساقط شده است! خیر، مهریه بیش از ۱۱۰ سکه همچنان یک دین محسوب می شود و زن می تواند آن را از اموال مرد یا در آینده که تمکن مالی پیدا کرد، مطالبه کند.

یادتان باشد، محدودیت ۱۱۰ سکه بهار آزادی فقط برای ضمانت اجرای کیفری (جلب یا زندان) است و مبلغ بیشتر همچنان قابل مطالبه است.

۹. معاملات به قصد فرار از دین: فرار کنی، گیرت میندازن!

گاهی اوقات، وقتی مرد احساس می کند زنش قصد مطالبه مهریه را دارد یا بقیه طلبکاران هم به او فشار آورده اند، دست به کارهایی می زند که اموالش را به نام دیگران کند یا به ظاهر بفروشد تا طلبکاران نتوانند مالی از او پیدا کنند. به این کار می گویند معاملات به قصد فرار از دین.

اما قانون دست زن و طلبکاران را نبسته است! اگر زن بتواند ثابت کند که این معاملات صوری بوده و مرد با هدف فرار از پرداخت مهریه یا بدهی ها این کار را کرده، می تواند از دادگاه درخواست ابطال آن معاملات را بکند. در این صورت، اموال دوباره به نام مرد برمی گردد و زن یا سایر طلبکاران می توانند آن را توقیف کنند.

البته اثبات قصد فرار از دین کار آسانی نیست و نیاز به مدارک و شواهد قوی دارد. معمولاً دادگاه ها به زمان انجام معامله (نزدیک به زمان مطالبه مهریه یا طلب)، قیمت غیرواقعی معامله و رابطه طرفین معامله (مثلاً فروش به خویشاوندان درجه یک) توجه می کنند.

زن می تواند همه اموال شوهر را توقیف کند؟ یا نه، سقف و حدودی داره؟

تا اینجا حسابی در مورد توقیف اموال صحبت کردیم، اما یک سوال مهم هست: آیا زن می تواند هر چیزی را که مرد دارد توقیف کند؟ پاسخ کوتاه این است: خیر، نمی تواند!

توقیف اموال برای مهریه، سقف و حدودی دارد و این محدودیت ها به چند دلیل است:

• مستثنیات دین: همانطور که گفتیم، اموالی مثل مسکن ضروری، اثاثیه لازم و ابزار کار مرد را نمی توان توقیف کرد. قانون می خواهد بدهکار زندگی حداقلی خودش را از دست ندهد.
• اموال در رهن یا وثیقه: اگر ملکی از قبل در رهن بانک یا وثیقه یک طلبکار دیگر باشد، زن نمی تواند آن را به صورت کامل توقیف کند و اولویت با صاحب رهن است.
• اموال قبلاً توقیف شده: اگر سایر طلبکاران زودتر اقدام کرده باشند و مالی را توقیف کرده باشند، زن دیگر نمی تواند همان مال را توقیف کند یا باید در صف توقیف کنندگان قبلی قرار بگیرد.
• اموال فاقد ارزش: خب بدیهی است که اموال بی ارزش یا غیرقابل فروش، قابلیت توقیف ندارند.

پس، اگرچه مهریه یک حق است، اما توقیف اموال برای آن، با رعایت تمام این قوانین و محدودیت ها انجام می شود. اینجا باز هم ابزار تامین خواسته به کمک زن می آید تا هرچه زودتر اموال قابل توقیف را شناسایی و توقیف کند و نگذارد مرد آن ها را از دست خارج کند.

بخشش مهریه: قید مهریه تو می زنی؟ حواست باشه!

گاهی اوقات زن خودش تصمیم می گیرد که از تمام یا بخشی از مهریه اش بگذرد. این کار به زبان حقوقی بذل مهریه نامیده می شود. بذل مهریه، یک تصمیم کاملاً شخصی است و زن باید با رضایت کامل، آگاهی و بدون هیچ گونه اجبار یا اکراهی این کار را انجام دهد.

اگر زن به هر دلیلی (مثلاً تحت فشار، تهدید یا بدون اطلاع از عواقب حقوقی) مهریه اش را بخشیده باشد، می تواند با مراجعه به مراجع قضایی ادعای اکراه یا عدم قصد واقعی در بخشش را مطرح کند. البته اثبات این موضوع به عهده زن است و کار آسانی نیست.

یک نکته مهم دیگر: توی طلاق خلع و مبارات، زن مهریه اش را می بخشد تا طلاق بگیرد. توی این نوع طلاق، زن تا زمانی که عده طلاقش تمام نشده، می تواند به مهریه بخشیده شده رجوع کند (یعنی دوباره مهریه را طلب کند) و اگر این اتفاق بیفتد، طلاق خلع یا مبارات هم باطل می شود. اما در بقیه انواع طلاق یا بخشش های خارج از طلاق، معمولاً امکان رجوع وجود ندارد.

بخشش مهریه باید با آگاهی کامل و رضایت قلبی زن انجام شود، در غیر این صورت ممکن است قابل ابطال باشد و مشکلات حقوقی فراوانی را در پی خواهد داشت.

نکات کلیدی و توصیه های خودمونی برای شما

تا اینجای کار کلی اطلاعات دادیم و حسابی وارد جزئیات شدیم. حالا وقتش رسیده که چند تا نکته مهم و کاربردی را به زبان خودمانی با هم مرور کنیم تا توی این مسیر پیچیده، گرهی از کارتان باز شود:

• اقدام به موقع، یعنی طلا! توی بیشتر موارد، هر کی زودتر دست به کار شود و اموال را توقیف کند، برنده تر است. پس اگر تصمیم به مطالبه مهریه یا طلب خود دارید، معطل نکنید و سریع از طریق مراجع قانونی اقدام کنید.
• مشاوره با وکیل، مثل راهنما توی کوهستان: مسائل حقوقی پیچیده هستند و قوانین ریزه کاری های زیادی دارند. یک وکیل متخصص خانواده یا حقوقی، مثل یک راهنمای باتجربه می تواند شما را از پیچ و خم ها عبور دهد و بهترین مسیر را نشانتان دهد. به هیچ وجه بدون مشورت حقوقی، اقدام نکنید.
• مدارک را کامل جمع آوری کنید: هر مدرکی که دارید، از عقدنامه و سند ازدواج گرفته تا مدارک بدهی های مرد، اسناد مالکیت اموال و هر چیز دیگری، جمع آوری کنید. این مدارک مثل سلاح شما در دادگاه هستند و بدون آن ها، کار سخت می شود.
• مراجع درست را انتخاب کنید: برای مهریه و مسائل خانوادگی باید به دادگاه خانواده مراجعه کنید. برای توقیف اموال هم ممکن است اداره ثبت یا دادگاه صالح باشند. وکیل به شما در انتخاب مرجع صحیح کمک می کند تا وقتتان هدر نرود.
• به مستثنیات دین دقت کنید: همیشه یادتان باشد که بعضی از اموال مرد، هرگز قابل توقیف نیستند. روی این اموال برای وصول مهریه حساب نکنید.
• صبر داشته باشید: پرونده های حقوقی، مخصوصاً آن هایی که پای بدهی و توقیف اموال در میان است، ممکن است زمان بر باشند. پس شکیبا باشید و از روند قانونی خسته نشوید.

حرف آخر: مهریه مقدم است یا بدهی؟ یه جمع بندی سریع!

خب، بعد از این همه بحث و بررسی، برگردیم به سوال اول: مهریه مقدم است یا بدهی؟ حالا دیگر می دانیم که پاسخ یک بله یا خیر ساده نیست. داستان اولویت مهریه، یک داستان چند وجهی است که بستگی به هزار و یک عامل دارد: نوع بدهی، زمان ایجاد بدهی، وجود یا عدم وجود وثیقه رسمی، زمان اقدام شما برای توقیف اموال، نوع اموال موجود و البته قوانین خاصی مثل مالیات یا نفقه.

اما یک چیز روشن است: مهریه یک حق مهم و قانونی برای زن است که نمی توان آن را نادیده گرفت. در بسیاری از موارد، با اقدام به موقع و هوشمندانه، مهریه می تواند بر بسیاری از بدهی های عادی مرد اولویت پیدا کند. اما در برابر دیون دارای وثیقه رسمی (مثل رهن بانک) یا بدهی های مالیاتی دولت، معمولاً مهریه در جایگاه دوم قرار می گیرد.

در نهایت، فهم عمیق این قوانین، نه تنها برای زوجین، بلکه برای طلبکاران دیگر هم ضروری است تا بتوانند تصمیمات آگاهانه بگیرند و از حقوق خود به بهترین شکل دفاع کنند. پس اگر توی این مسیر قرار گرفتید، قبل از هر قدمی، حتماً مشورت کنید و آگاهانه عمل کنید. این بهترین راه برای حفظ حق و حقوق شماست.